جلال فراق ءِ ”سیدھا موڑ“

شوھاز

۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔

بلوچستان ءِ یک جیڑہ یے اش اِنت کہ اد ءَ نشتگیں ھما لبزانت کہ آئی ءِ واھگ اِنت کہ من وتی وانوکاں گیش بہ کناں آ وتی ماتی زبان ءِ بدل ءَ اردو ءَ نبشتہ کنت۔ پدا اردو ءِ انچیں شیرکنی یے کہ یکبرے کسے ءِ دنتان ءِ کنڈ ءَ کپت،پدا آئی ءَ وتی ماتی زبان نہ مرّینیت ءُ آئی ءِ نزّ ءَ جند ءِ زبان انچو کسان اِنت کہ نبشتہ کار ءِ مارشتاں در انگاز اِت نہ کنت۔ اسل ءَ جیڑہ ماتی زبانانی نہ اِنت بلکیں اردو ءِ تام ءُ لذّت ئیگ اِنت۔ یکّے وَ اے زبان شھراں ءُ پدا ھاس بلوچستان ءِ بنجل شال ءَ،  ھر روچیں گپّ ءُ ٹال ءِ زبان اِنت ءُ دومی اردو ءِ نبشتہ کار ھمے سرپد بنت کہ اے زبان ءِ وانوک گیشتر اَنت۔ بلئے بیا کہ گپّ چو نہ اِنت۔ بلوچستان ءَ تُری بلوچے اردو ءَ نبشتہ کنت، پٹھانے یا دگہ راجے، آئی ءِ وانوک پدا وتی مردم اَنت۔ نہ پنجاپ ءُ سندھ ءِ مزنیں شھراں آ وانگ بنت ءُ نہ کہ خیبر پختونخوا ءُ نہ دنیا ءِ دگہ کنڈ ءُ دمگاں۔ گڑا گھتر نہ انت کہ مردم وتی ماتی زبان ءَ نبشتہ بہ کنت ءُ پہ وتی مردماں نبشتہ بہ کنت۔

پدا ھما بلوچ کہ اردو نبشتہ کن انت آھانی یک جنجالے اش اِنت کہ آ نہ چہ وتی زمین ءَ سست کن اَنت ءُ چہ ھندی جیڑہ ءُ جنجالاں درکپت کن انت۔ بس لھتیں مردم اَنت کہ آھاں وت ءَ را چہ جند ءِ زمین ءَ سستگ ءُ دگرانی رندپداں کپتگ انت۔ جلال فراق چہ ھمے سنگتاں یکّے۔

جلال ءِ آزمانکانی اوّلی دپتر ”سیدھا موڑ“ کہ ھمے زوتاں چہ نصیر کبدانی لبزانکی دیوان خاران ءِ نیمگ ءَ چاپ بوتگ، اے کتاب ءَ جلال ءِ لھتیں آزمانک ءُ یکّ ءُ دو آزمانکک ھوار اَنت۔ کتاب ءِ پیشگال ءَ عابد میر نبشتہ کنت کہ جلال اردو نبشتہ کنت، بلئے جدیدیت ءِ رندگیری ءَ آ چہ وتی زمین ءَ سستگ۔آئی ءِ کسّہانی وانگ ءَ چہ ھچ سما نہ بیت کہ اے مرد خاران ءِ نندوکیں بلوچے، ابید چہ یکّیں آزمانک ”سراب“ ءَ۔

من اوں کسّہ کہ وانان کت اَنت تہ سما کت کہ اے انچیں کسّہ اَنت گیشتر چیدگی رنگ ءَ نویسگ بوتگ انت۔ ھبر تچکی ءَ کنگ نہ بوتگ ءُ نہ کہ کارستان ءَ انچو گیشّینتگ کہ وانوک ھرچی ءَ سما بہ کنت ءُ بہ زانت، بلکیں ھرکس وت بہ جیڑیت ءُ کارستانی چاگرد ءَ وت شوھاز بہ کنت۔ پدا کسّہانی بنگپّ اوں گیشتر ھما اَنت کہ آھانی سر ءَ پیسر ءَ چہ باز نویسگ بوتگ۔ کسّہ کار ءَ البت یک چیزے کتگ کہ دری چاگرد ءَ چہ گیش آئی ءَ  کارستانی اندری مارشتانی سر ءَ گیش زور داتگ ءُ آھانی در انگازی ءِ جھد کتگ۔ چو کہ آزمانک ”تعاقب“ یا ”سیدھا موڑ“ اے چیدگی آزمانک انت ءِ اشانی کارست اوں نہ گیشّ اِتگ انت کہ کجام تب ءُ میل ءِ مردم اَنت۔ یکبرے وانوک ءَ وت جیڑگی اِنت ءُ وت کسّہ ءِ آسر ءَ رسگی اِنت۔ اشاں ابید ”نجات“ انچیں آزمانکے کہ بلوچ چاگرد ءَ گوں بندوک نہ اِنت۔ بلوچ ءِ گوٛر ءَ وَ ”جنین ءُ مردین“ (تھرڈ جنڈر) یکّے وَ نہ بوھگ ءِ برابر اِنت، چیا کہ اگاں چکّے ودی بوھگ ءِ وھد ءَ زانگ مہ بیت کہ جنکے یا بچکّے، گڑا چکّاں کُش انت۔ بائد اِنت اے آزمانک ءَ اے جیڑہ ءِ سر ءَ نویسگ بوتیں جوان تر اَت۔ 

اشاں ابید ”بھوک“  ءُ ”دیہاڑی“ ھر دو یکّیں بنگپّ ءِ کسّہ اَنت۔ 

بلئے من ءَ چرے کسّہاں ”سراب“ ءُ ”بولتے دریچے“ دوست تر بوت اَنت۔ البت ”بولتے دریچے“ ءِ کارست ھچ آسرے ءَ نہ رسیت۔ بندات ءَ کسّہ دگہ دیمے روان انت ءُ پدا دگہ گوٛرے سر کشّیت۔ کارست گوں جنکے ءَ دُچار کپیت، آئی ءَ چہ دریگ ءَ چاریت، بلئے پدا جنک ءِ سور کہ بیت، آ نہ زانت کہ جنک چون بوت۔ دومی کارست ءَ اوں ھچ سما نہ اِنت کہ چے بوھگ ءَ اِنت۔ کسّہ وَ بے درور اِنت، بلئے بے آسر اِنت۔

اشاں ابید ”ممتا“ ءُ سرمئی شام“ اے دوئیں آزمانکک خلیل جبران ءِ کسّہانی تب ءِ رندگیری ءَ نویسگ بوتگ انت۔ اے  انچیں تبے کہ اد ءَ کسّہ ءَ گیش کارست ءِ اندری مارشت ءُ ڈنّی ندارگ دلگوش گوٛر کنگ بنت۔

سرجمی ءَ جلال ءِ آزمانک وانگ کرز اَنت، البت اردو ءِ ردی انچو باز اَنت کہ مئے ڈولیں نیم سوئیں نبشتہ کارے اوں اے ڈولیں ردی کت نہ کنت۔ اردو ءِ رھبندی ردیانی سر ءَ خیّام ثناء ءَ پیسر ءَ ھبر کتگ ات، پمشکا گیشیں ھبر پکار نہ اِنت۔ بلئے یک چیزے بائد اِنت نبشتہ کار ءَ ھیال کتیں کہ زبان پہ کسّہ ءَ الّمی ئیں چیزے ءُ پدا زبان بائد اِنت وانوک ءُ کسّہ ءِ چاگرد ءَ گوں ھمگرنچ بہ بیت۔ جلال ءَ انچیں سلّہیں اردو یے نویسگ ءِ جھد کتگ کہ نہ اد ءَ پیسر ءَ کسّہی زبان بوتگ ءُ نہ لس مردم ءِ زبان اِنت۔