”ایڈیپس“ ءُ مجیب آزاد ءِ رجانک

 

۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔

لبزانک، راجکاری، راجمان، راجدپتر یا سائنس ءِ ھر مردمے کہ وانگ بندات کنت، آ چہ لھتیں مردمانی ناماں الّم آشنا بیت کہ آھانی بنجل یونان اِنت۔  چو کہ سقراط، ارسطو ءُ افلاطون ءُ ایندگہ زانوگر اَنت۔ چریشانی وانگ ءَ پد اے ھبر پدّر بیت کہ گیشتریں زانشتانی بنزہ یونان اِنت ءُ پدا ھمے یونانی زانت ءُ زانشت رجانک ءِ وسیلگ ءَ سپر کنان ءَ دنیا ءِ جتائیں زبان ءُ جتائیں کنڈ ءُ دمگاں سر بوتگ۔ ھمے رجانک اِنت کہ ھزاراں سالانی کوھنیں زانشت مرچیگیں تیز رواجیں دور ءَ ھم دنیا ءِ ھر زبان ءَ رجینگ ءُ وانگ بنت۔

پدا مجیب آزاد ءِ جوانی اش اِنت کہ آ لبزانک ءَ سنگینیں کارے سرپد بیت ءُ مدام جھد کنت کہ ھما نکاناں بہ شوھازیت ءُ بہ وانیت کہ لبزانک ءِ ھورتیں درائیں تیل ءُ اوتاکانی نازرکیاں سرپد بہ بیت۔ لبزانکی لیکہاں ھوار جتائیں تب ءُ میل ءُ دنیا ءِ جتائیں کُنڈاں ساچ اتگیں لبزانک ءَ داں ھدّے ءَ سرپد ءُ بلد اِنت۔ برے برے آزمانک کہ نبشتہ کنت، یکبرے وَ وانوک ءِ سر ءَ چکرّینیت ءُ وانوک انچو بِرّ بیت کہ وت نہ زانت چے بوھگ ءَ اِنت۔ ھما مردم کہ نوکیں کتہ کاریاں سرپد اِنت، نوں آئی ءِ اے ساچستاں سرپد بوت کنت۔ بلئے کسّہ نویسی ءُ نگد ءَ ھوار مجیب رجانک اوں جوان کنت۔ تنیگت ءَ آئی ءِ دو رجانک چاپ بوتگ۔ اوّلی ”گوڈو ءِ ودار“ اِنت ءُ دومی ”ایڈیپس“ اِنت کہ نامی ئیں نبشتہ کار سوفوکلیز ءَ نبشتگ۔ اے ھر دو کتاب کسمانک انت۔

یکّے وَ بلوچی ءَ کسمانک ءِ ربیت باز کمّ اِنت ءُ کسمانک کم نویسگ بوتگ۔ دومی کسمانک ءِ رجانک ءِ نیمگ ءَ بگندئے مئے مردماں کم دلگوش گوٛر کتگ، پمشکا بلوچی ءَ نہ بازیں کسمانکے است ءُ نہ بازیں کسمانکی رجانکے گواھیت۔ بلئے مجیب ءَ پہ زانت ھمے پِڑ گچین کتگ ءُ کسمانک ءِ نیمگ ءَ دلگوش گوٛر کتگ۔

اے دوئیں کتابانی رجانک ءَ کہ دیم پہ دیم کن ئے گڑا یکّ چیزے پدّر بیت کہ مجیب ھر ساچشتے کہ رجانک کنت، ھود ءَ ھمے جھد کنت کہ ھما ساچشت ءِ تب ءِ زبان ءَ کارمرز بہ کنت۔ چو کہ ”گوڈو ءِ ودار“ ءِ بابت ءَ آ وت ھم گشیت کہ نبشتہ کار ءِ زبان دمکی زبانے گڑا پمشکا من بلوچی ءَ ھم اشی ءَ را ھما تب ءَ رجینتگ۔ بلئے ”ایڈیپس“ چو کہ کلاسیک ساچشتے گڑا اشی ءَ را ھما رنگ ءَ رجانک کنگ بوتگ۔ ساچشت کہ سنگینیں بنگپّے ءَ گوں ھمگرنچ بیت آئی ءِ زبان اوں ھما ڈول بیت۔ اے رجانک ءَ مجیب ءَ ذگریں بلوچی گال کارمرز کتگ ءُ زبان اوں انچو پلگار اِنت کہ گوں ساچشت ءَ ھر ھساب ءَ ھمدپ اِنت۔ پہ درور یکّ ءُ دو گالرد ءِ رجانک ءَ بہ چار اِت:

”انچو کہ ڈاھی ءَ لاوس ءِ مرگ ءِ ھال سر کت پدا تو اتکئے ءُ آھاں ترا تیبس ءِ بادشاہ کت۔“

”سبزے اَت، سر ءِ پُٹ نوکی پرو رنگ اتنت ءُ آئی ءِ بالاد تئی وڑ ءَ ات۔“

اے ساچشت ءِ رجانک ءَ مجیب ءَ گوں بلوچی ءِ تب، زبان ءِ سٹرکچر ءُ ساچشت ءِ ابرم ءَ گوں آمید کتگ۔ پدا ”ایڈیپس“ کسمانک ءِ بنگپّ وت انچیں جیڑہ یے کہ جست ءُ پرس، مامانگی ءُ گڈّی ءَ ملامتی ءِ انچیں مارشتاں چکار اِنت کہ وانوک داں گڈّسر ءَ رؤت آ یکتاب ءَ ابکّہ اِنت۔ گڈّی ءَ اے ٹریجڈی انچیں دیمے تاب کنت کہ مردم گشئے چہ جند ءَ شزار بیت ءُ ھمے گمان کنت کہ اگاں اے مرد ”ایڈیپس“ ءِ جاہ ءَ من بوتیناں من اے دمان ءَ چے جیڑ اِتگ ات ءُ چون کتگ ات۔

کسمانک ءِ بنجاھی کارست کہ ایڈیپس اِنت آئی ءَ ھدا نہ زور اَنت ءُ آئی ءَ گش اَنت کہ ، ”تئی کسمت ءَ مات ءَ گوں وپت ءُ واب مان، تو انچیں چکّ ءُ چلانگ کارئے کہ کس آھاں چار اِت اوں نہ کنت،  تو وتی ھما پت ءَ کُشئے کہ ترا زندے بکشاتگ!“

ھمے ھبر آئی ءَ بِرّ کن انت ءُ آ چہ جند ءِ ملک ءَ درانڈیھ بیت کہ چو مہ بیت آ پہ دل وتی پت ءَ بہ کُشیت یا گوں جند ءِ مات ءَ وپت ءُ واب بہ کنت۔ بلئے وھد زوراک اِنت۔ گڈّی ءَ ھمے ھبر پدّر بیت کہ ھما ملک ءَ چہ آ جِستگ ءُ ھما پت ءِ کوش ءِ ترس ءَ کہ آ درانڈیھ بوتگ، اے ھردو آئی ءِ جند ءِ نہ اَنت۔ تیبس ءَ (ھما دمگ کہ ایڈیپس آئی ءِ بادشاہ بیت) آ مدام ھمے ھبر ءِ پٹّ ءُ پول ءَ اِنت کہ باریں ھداھانی بشارت راست انت یا دروگ انت۔ گڈّسر ءَ اے ھبر پدّر بیت کہ ھمے مرد کہ آئی ءَ کُشتگ، آ تیبس ءِ بادشاہ بوتگ ءُ ایڈیپس ءِ ھکّیں پت بوتگ۔ پدا ھمے زال (جوکاسٹا) کہ آئی ءِ جن اِنت ءُ چکّانی مات اِنت، اے اسل ءَ آئی ءِ جند ءِ مات اِنت۔ گوں اے اسرارانی پاشک بوھگ ءَ آ وتی چمّاں کور کنت ءُ چہ ملامتی ءَ وتی جند ءَ چہ انچو شزار بیت کہ کوری ءَ جی شاہ ولایت بیت۔

ھمے ملامتی ءِ مارشت ءَ گڈّسر ءَ سوفوکلیز گوں ایڈیپس ءِ زبان ءَ انچیں دابے ءَ بیان کنت گشئے چمّانی ارس گلگل بنت۔ اے انچیں جیڑہ یے کہ گندگ ءَ اینچو مان نہ گیشّ اِتگ، بلئے بنی آدم ءِ تب ءُ ابرم ءَ پہ جوانی پدّر کنت۔ ھما مارشت کہ آھاں مردم در انگاز اِت نہ کنت، چو نہ اِنت کہ آ نیست انت بلکیں بنی آدم ءِ ھستمان ءِ بھر اَنت ءُ اے ابرمی جبلّت ایرماد کنگ بنت، بلئے پہ مدامی گٹگیر کنگ ءُ کُشگ نہ بنت۔

۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔

شوھاز