اسحاق رحیم ءِ ہمسفری ءَ ماں گنج آبادیں کیچ ءَ

 

استیں دور ءَ بلوچی لبزانک ءِ یک جوانی یے اش انت کہ گیشتریں نبشتہ کاراں وتی جند شوہاز اِتگ ءُ ہرکس گوں وتی کار ءَ مشکول اِنت۔ کسے اگاں کسّہ نبشتہ کنت، آ تہنا کسّہ ءِ مردم اِنت۔ کسے شاعری کنت آ بس شاعرے ءُ ہمے ڈول ءَ رجانک ءُ نگد ءِ پڑ ھم جتائیں مردماں پہ وت گچین کتگ۔ آ دگہ ھبرے کہ چو اشتر ءَ ترامپلی کنگ ءِ عادت بلوچ ءَ چہ بُندر ءَ گون انت کہ یکّیں جاہ ءَ کدی نہ ترہیت ءُ نہ کپیت۔ برے نگد ءِ مردم ءَ گندئے شاعری کنت ءُ برے شاعرے گندئے کہ آزمانک نبشتہ کنت، بلئے ہما مردم یک ھاسیں لبزانکی تہرے گچین کنت ءُ وتی درائیں زور ءُ زکت ءَ ہمود ءَ کار بندیت آ زبان ءَ را جوان تریں مڈّی یے دات کنت۔

اسحاق رحیم چو کہ بنُدر ءَ چہ پولکارے ءُ پولکاری ءَ ھوار آئی ءِ مستریں پجّار سفر نامہ نویسگ اِنت۔ سفر نامہ ءُ پولکاری ہر دو در کسّہی لبزانک ءِ تہر اَنت، بزاں اشانی تہا ساچشتی سنچ ءِ کار گرگ اینچو ھژدری نہ اِنت۔ بلئے اسحاق ءِ جوانی اش اِنت کہ ہر کارے کنت پہ ستک ءُ دل کنت، کاراں لگانڈو نہ کنت ءُ یلہ نہ کنت۔ ہمے آئی ءِ جوانی اِنت ءُ ہمے آئی ءِ پجّار اِنت۔

سفر نامہاں چوناہا درملکی سفر ءِ اھوال نبشتہ بنت ، بلئے بلوچی سفر نامہ ءَ ھوار دنیا ءِ ایندگہ زباناں ھم اے ربیت است کہ وتی جند ءِ ملک ءُ دمگانی سفر ءِ اھوال نبشتہ کنگ بنت۔ چیاکہ ہما جاگہاں کہ یک نبشتہ کارے ترّ ءُ تاب کنت، آ ہرچی ءَ گوں ھورتی ءَ چاریت ءُ ہر کوہنیں دمب ءُ آثار ءِ پژدر ءَپولیت ءُ بیان کنت۔ لس مردمے کہ سفر کنت آ بس ندارگاں چاریت ءُ وت ءَ وشنود کنت بلئے کسے کہ پہ زانت ءُ سرپدی ءِ درجنگ ءِ نیت ءَ سفر کنت آ انچو سرسری چیزاں سر ءَ گوازینان نہ کنت بلکیں ہر جاہ ءُ ہر دمگ ءِ تاریخی پژدر، ہود ءِ مردمانی دودمان، نندگ ءُ پاداہگ، ٹکّ ءُ کٹمانی پژدر، کوہنیں دمب ءُ آثار، چاگردی، سیاسی ءُ لبزانکی چست ءُ ایر، ہما دمگ ءِ نام کپتگیں مردم، جاگہ ءُ واقعاتاں وتی سفری اھوالاں  نبشتہ کنت۔ اشاں ھوار استیں دور ءِ جاور ، جیرہ ءُ جنجال ءُ نوکیں پدریچ ءِ تبءُ میل ءَ اوں پہ جوانی بیان کنت۔

اے ارزانیں کارے نہ انت کہ ہر دمگ ءِ بن دپتر ءَ ھوار ہود ءِ ویل ءُ واقعہ شوہازگ ءُ نبشتہ کنگ بہ بنت۔ پہ اشی ءَ ہر دمگ ءِ رؤگ ءَ پیسر ہود ءِ بن دپتر ءِ وانگ، چہ مہلونک ءَ جست ءُ پرس کنگ، ہما ھند ءِ گزیٹیئر ءِ وانگ، ہود ءَ گوستگیں دور ءَ چے نبشتہ بوتگ ءُ کجام وھد ءَ اد ءَ اتکگیں دری مردماں اد ءِ بابت ءَ چے نبشتہ کتگ۔ اے درسیں چیز شوہازگی انت ءُ نوں سفرنامہ نبشتہ کنگی انت۔ اگاں سفر نامہ یے تہنا مردم ءِ وتی ترّ ءُ تاب ءِ اھوال بہ بیت آ ، آؤکیں پدریچ ءَ ہچ دات نہ کنت۔ بس ہما ساھت ءَ وانوکے وانیت ءُ وانگ ءَ پد آ بے ھیال بیت کہ من اے ڈولیں سفر نامہ یے ونتگ۔

چو کہ اسحاق رحیم ءِ اے سفر نامہ ”گنج آبادیں کیچ“ تربت ءُ تمپ ءِ سفری اھوال اِنت۔ اِد ءَ اسحاق ءَ ہما دری مردمانی سفرنامہانی سرشون کہ داتگ انت، آ گیشتر انچیں مردم انت کہ پہ چاروگی اے دمگاں اتکگ انت بلئے وتی سفرنامہاں آہاں اے دمگ ءِ اھوال نبشتگ انت۔ ہمے اھوالاں چہ زانگ بیت کہ کجام دور ءَ اد ءِ مردمانی زندمان چون بوتگ، اد ءَ کجام جاگہ ءَ کہن ءُ کورجو بوتگ، کجام جاگہ ءَ کلات ءُ میری بوتگ انگی کجام دمگ ءَ کجام ٹکّ ءِ ھاکمی بوتگ۔ بلّے تری اے مردماں پہ وتی مول ءُ مراد ءَ اے دمگ ءِ سفر کتگ ءُ مہلونک ءِ چاروگی کتگ، بلئے اگاں ہمے اھوال اشاں نبشتہ مہ کتین انت مروچی بازیں چیزے ءَ چہ ما سرپد نہ بوتگ اتیں۔ بلّے چنچو نیمسو ءُ نیم بندگیں رنگے ءَ اے سرپدی پہ ما رستگ انت، بلئے ہمیشاں مئے بن دپتر وڑے نا وڑے ءَ پہاز اِتگ۔

گشگ ءِ مول ءُ مراد اش اِنت کہ سفر نامہ تری ھندی سفرے ءِ اھوال بیت یا درملکے ءِ آئی ءِ ارزشت ءَ چہ انکار کنگ نہ بیت۔ پدا بلوچانی گوٛر ءَ درملکی سفر نامہ وَ نہ بوہگ ءِ برابر اِنت۔ منیر احمد بادینی، غنی پرواز، یار جان بادینی ءُ مریم سلیمان ءِ درملکی سفرنامہاں ابید دگہ ھاسیں بلوچی سفر نامہ منی دیما نہ گوٛستگ۔ چرے درساں گیشتریں سفر نامہ اسحاق رحیم ئیگ انت کہ آئی ءَ وتی ھندی سفرانی وھد ءَ نبشتگ انت۔

اے سفر نامہ ”گنج آبادیں کیچ“ دو بہر ءَ اِنت۔ اوّلی بہر کیچ ءِ تحصیل تربت ءِ راجدپتری ءُ سفری اھوال انت ءُ دومی بہر کیچ ءِ تحصیل تمپ ءِ اھوال انت۔ اسحاق چہ نلینٹ ءَ تربت ءَ کئیت، اد ءَ بازار، تاریخی جاگہ، لبزانکی ادارہ ءُ شہر ءُ بازاراں ترّ ءُ تاب کنت۔ اد ءِ دمب ءُ کوہنیں کلاتاں شوہازیت ءُ آہانی بابت ءَ گوں راجدپتری سرشوناں نبشتہ کنت۔ چرے سفرنامہ ءَ کیچ ءِ بابت ءَ بازیں انچیں سرپدی رست کہ من نہ پیسر ءَاشکتگ اتنت ءُ نہ جاگہے ونتگ اتنت۔ چو کہ شہدربرجاہ ءِ وھد ءَ ”کیچ“ ءِ سر ءَ من ءَ پریذنٹیشنے دیئگی ات گڑا من وتی منّ ءَ بازیں پٹّ ءُ پولے کت، بلئے کیچ ءِ نام ءِ بابت ءَ من ءَ دلجمیں سرپدی نہ رست۔ چہ اسحاق ءِ سفرنامہ ءَ کیچ ءِ نام ءَ ھوار دگہ بازیں تاریخی ویل ءُ واقعاتاں چہ آشنا بوت آں۔

تربت ءِ شہر ءَ پد اوں دیمتر ءَ کہ آ روان کنت دانکہ تمپ ءَ رسیت درسیں میتگ ءُ بازارنی نام،ہود ءِ کہن ءُ کورجو، مردمانی زندمان ءُ ہر دمگ ءِ بن دپتر ءُ ہرچی کہ پیسر ءَ آہانی سر ءَ نبشتہ بوتگ، اے درسیں چیزاں تاں ھدّے ءَ گیشّینگ ءِ جہد کنت۔ چرے سرشوناں ہمے پدّر بیت کہ اے سفر نامہ ءِ نویسگ ءَ اسحاق ءَ مزنیں جکانسری یے کشّ اِتگ ءُ بازیں پٹّ ءُ لولے کتگ۔ اے تہنا سفرے ءِ اھوال نہ اِنت بلکیں اے دمگ ءِ سر ءَ پٹّ ءُ پولکاراں پہ سرشونی کتابے ءِ جہت ءَ کارامدیں ڈاکومنٹے۔

اسحاق ءِ گیشتریں زور چو کہ بن دپتر ءُ دمب ءُ چیدگانی سر ءَ بوتگ، ہمے واست ءَ آئی ءَ سفر نامہ ءِ دو ارزشت داریں چیز ڈالچار کتگ۔ پہ سفر نامہ ءَ الّمی اِنت کہ ہر جاہ ءُ دمگے ءَ کہ نبشتہ کار رؤگ ءَ انت آ جاگہ ءِ ندارگ کشّی پہ جوانی کنگ بہ بیت ءُ دومی وتی مارشتا ی در اِنگازی۔ بندات ءَ چوکہ وین ءِ توک ءَ اسحاق ہما چورہ ئیں زھگ ءَ گندیت کہ وتی بلّک ءِ ہمبراہ اِنت آئی ءِ بابت ءَ وتی مارشتاں پہ جوانی بیان کنت۔ اشی ءَ پد  جند ءِ مارشتانی درشان باز کمّ گندگ بیت۔ اگاں اے دوئیں پہناتاں دلگوش گوٛر کنگ بوتیں سفرنامہ انگت واناک تر ءُ وشّ تر بوتگ ات۔