قدّح ءِ سر رچگ مرک ءَ ارزان نہ کنت ۔

 

۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔

شوھاز

۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔

عطا ءِ اے لچّہ ءِ اگاں تھنا نام پرّیچگ بہ بیت اوں وت مزنیں پژدرے داریت۔ پدا لچّہ ءِ نام ءِ چیر ءَ عطا ءَ بریکٹ ءَ نبشتگ، ”گوں فرانسیسی ہپّی یے ءَ نند ءُ نیادے۔“

اے کڑی کہ عطا ءَ لچّہ ءِ نام کتگ، اد ءَ بندری لبز ”مرک“ اِنت۔ مرک کہ آسر، بے سوبی، یا نوکیں زندے ءِ بندات، یا وھدے ءِ سرجم بوھگ، زمانگے ءِ ایرجیگ بوھگ ءُ ریزگ ءِ نشانی اِنت، اشی ءِ گوں قدّح ءَ سیادی عطا ءَ چے ڈول پیش داشتگ۔ قدّح کہ گلاس انت، تاس اِنت، آپیں چیز ءِ درپ اِنت، قدّح ءَ ترنداپ ھم ورگ بیت، زھر ورگ بیت، آپ ورگ بیت، یا زنداپ اوں ورگ بیت ءُ ھمے ڈول ءَ آپیں ھرچی یے بیت آ قدّح ءَ مان گیجگ بیت۔ نوں قدّح ءِ کجام سرّ رچگ انت کہ آئی ءِ سیادی گوں مرگ ءَ انت۔ کسے ءَ ترنداپ وارتگ کہ آ پہ ارزانی وت ءَ ایرجیگ بہ کنت،یا زند ءُ مرگ ءِ تپاوت ءَ ھلاس بہ کنت یا نوکیں زندے بنگیج بہ کنت۔ بلئے ھمے کئے انت کہ آ اے درستیں کاراں کنگ ءَ انت؟ اد ءَ نہ کارستے است، نہ کسے ءِ نام اِنت ءُ نہ شاعر ءَ وت ءَ ھوار گیتکگ۔ ھمے گاریں کارست وانوک ءَ ابکّہ کنت۔

پدا لچّہ انچو کہ بندات بیت، اوّلی کڑیاں شاعر چو ایر کنت:

”سارتر ءِ شہر ءِ پنڈوک

کلدار ءُ نیم ءِ ھشیش ”عاقبت سوچیں ایوکی ءَ

تنکد ءَ آسریت“

اد ءَ سارتر چیدگے۔ سارتر ءِ نام ءَ گوں آئی ءِ سرجمیں لیکہ ھوار کپیت۔ سارتر کہ کاملیں آجوئی ءِ منّوگر اِنت۔ آئی ءِ نزّ ءَ زند ءَ یا اے جھان ءَ معنا یے نیست۔ بنی آدم وتی ھر شرّ ءُ گندگ ءِ ذمّہ وار وت اِنت۔ زند ءَ معنایے دیئگ، زوال کنگ، شاھیم ءِ سنگ ءَ برابر دارگ ، وت ءَ ایرجیگ کنگ یا زمانگ ءَ، اے درسیں کارءُ کرد بنی آدم ءِ وتی انت۔ قول ءِ مبارک قاضی ئیگ ءَ:

زمانگ ءَ کن ئے ایرجیگ یا وت ءَ چہ گوٛزئے

خمارجاہ ءِ دو دروازگ انت کجا چہ گوٛزئے

سارتر ءِ نزّ ءَ بنی آدم ءِ وتی وسی کارے کہ آ پہ زمانگ ءِ ایرجیگ کنگ ءَ لانک ءَ بندیت یا کُنڈے ءَ کپیت ءُ وھد ءِ پاد ءُ گاماں گوں وت ءَ ھمگام کنت۔ بلئے اے درسیں کرتن اختیاری انت۔ نہ اشی ءَ گوں قسمت ءَ کار اِنت ءُ نہ دگہ غیبی زورے بنی آدم ءَ راھے نشون دنت ءُ پہ آئی ءَ زند ءَ معنایے کنت۔ سارتر ءِ نام کہ کئیت آئی ءِ پجّی ءَ آئی ءِ اے سرجمیں لیکہ اوں ھوار کپیت گوں۔

پدا گپّ کہ سارتر ءِ شہر ءِ بیت، اد ءَ وانوک ھمے سما کنت کہ شاعر تھنا سارتر ءِ ھبر ءَ نہ انت۔ شھر ءِ گال کہ کئیت اشی ءِ اوں بازیں بزانتے بوت کن انت۔ شھر مچّی ءُ میڑی انت، واھ ءُ زار، کار ءُ روزگار ءِ بُنجل، پہ وتوئی ءُ بیگانگی ءِ نشانی انت۔ ”شھر ءِ پنڈوک“ پدا ھمے ھبر ءَ گنتر مانگیشّینیت۔ پنڈوک مدام لوٹوک انت، طلبگار اِنت، آئی ءَ وت ءَ ھچ نیست، پہ ھرچی ءَ دومی ءِ چمدار اِنت، بزّگ اِنت، یا جانڑ اِنت، دومیگانی کٹّ ءُ کنش ءِ سر ءَ زند گوازینیت، وت ھچ چوشیں کارے نہ کنت کہ چاگرد ءَ نپے دات بہ کنت، بلکیں مدام چو پیراسائیٹے ءَ چاگرد ءَ چونڈیت۔ پنڈوک ءِ گال ءَ گوں نوں وانوک بگندئے آسرے ءَ سر بیت کہ اد ءَ عطا چے گشگ لوٹگ ءَ انت۔ اے بگندئے تژنے پہ ھما مردماں یا پہ ھما نبشتہ کاراں کہ وتی جند ءِ جتائیں لیکہ یے ءِ واھند نہ انت ءُ نہ کہ وتی راہ ءَ گیشّینت کن انت، بلکیں مدام سارتر ءِ رندگیری ءَ کپتگ انت ءُ ھمائی ءِ رندپداں روان ءَ چو گولو ءَ پہ کبگ ءِ رواجاں ملّگ ءَ وتی جند ءِ رواجاں شموشان انت۔ 

منی نزّ  ءَ اِد ءَ شاعر  بلوچی ءِ ھما نبشتہ کاراں تژن جنگ ءَ اِنت کہ مدامی پہ وتی سنچ ءِ کار گرگ ءَ دگر ءِ چمدار اَنت۔ نہ پہ وت راھے گیشّینت کن انت ءُ نہ وتی جند ءَ شوھاز اِت کن انت۔ وتی شوھازگ اوں پہ بنی آدم ءَ الّمی انت، پدا ھاس ھما مردم ءَ کہ آ لبزانک ءِ جہان ءَ پہ وت ءَ جتائیں تبے سازگ ءِ واھگدار اِنت۔ اے کار پہ پنڈگ نہ بیت۔ چو کہ علی جان داد گشیت:

”داد ما دنیا نہ پہم اِت گم نہ انت

بس ھمے گنج انت وت ءَ پجّار اِتگ

نوں سارتر ءِ شھر ءِ پنڈوک اگاں ھمے اوست ءَ نشتگ انت کہ آھاں چوداں چانوگے رسیت ءُ ھمیشی ءَ پہ وت توشگ کن انت گڑا شاعر ءِ نزّ ءَ اے نہدری ءُ لجوزی یے۔ 

”کلدار ءُ نیم ءِ ھشیش”عاقبت سوچیں ایوکی ءَ“

تنکد ءَ آسریت“

کلدار ءُ نیم ءِ ھشیش۔ ھشیش کہ وت سوچی، تمردی، ءُ دومی گوٛر ءَ وت پراموشی ءِ چیدگ اِنت۔ پہ دارو ءُ تہلگ ءِ بزانت ءَ ھم کارمرز بیت، ھما نشہ کہ درد ءَ کُشیت:

چو کہ نمیرانیں سید ھاشمی گشیت:

زاناں سیہ مار ءِ مرگ تریاک اِنت

ھشیش انت کہ تریاک بیت۔ تریاک کہ درد ءِ دوا اِنت، بلئے کجام درد ءُ تاں چنت ءَ اے درمان ءِ آسر ءَ نندگ بیت۔ اے داں کدین ءَ درد ءَ درمان کنت ءُ اشی ءِ آسر داں کد ءَ مانیت۔ ھمے خمار ءُ ھمے چاڑ کہ دومیگانی رندگیراں گون کپتگ،ھمے مزن مرّی، اے چو زوتّاں کہ مردم ءَ چاڑ کنت، شاعر ءِ نزّ ءَ اشی ءَ آسر نیست۔

دیمتر ءَ گشیت:

”زند ءِ اے بندی جاہ ءَ

کہ ھوشام وت یک خمارے

کدّح ءِ سرّ رچگ مرک ءَ ارزان نہ کنت“

زند ءِ بندی جاہ انچیں کڑی یے کہ اد ءَ زند ءُ بندی جاہ ھوار اتکگ انت۔ زند کہ رژنائی، زندگی، استی، آجوائی، ساہ زورگ ءُ دگہ بازیں معنا یے ءَ کارمرز بیت، بندی جاہ اشی ءِ بلکل چپّ اِنت۔ بندی جاہ زندان اِنت، پابندی، قید ءُ بند، بے وسی، بزّگی ءُ دگہ بازیں معنایے ءَ زورگ بیت۔ پدا بندیجاہ ءَ کجام مردم جاگہ دیئگ بنت؟ ھما کہ چاگرد ءِ سر ءَ بار اَنت، ھما کہ کانود ءَ نہ منّ اَنت یا ھما کہ سرکشّ اَنت چہ چاگرد ءَ  ءُ چاگردی گر ءُ بند ءِ منّوگر نہ انت۔ ھما کہ آھانی نزّ ءَ ھرچی ءِ کستر ءُ مستر آ وت انت۔بلئے بندیجاہ ءَ درست یک ھساب ءَ بنت۔ نوں زند ءِ گوں بندیجاہ ءَ سیادی چے انت۔ یا زند ءِ بندیجاہ ءَ شاعر ءَ اد ءَ چیا کارمرز کتگ، ھمے ھبر وانوک ءَ برّ کنت۔ زند ءَ اسل ءَ ما درست بندیگ ایں۔ انچو کہ بندیجاھے ءَ درسیں مردماں پہ راہ ءُ رھبند انت ءُ درستاں یک ھساب ءَ چارگ بیت، ھمے ڈول اے چاگرد ءِ بے گوٛمیں زند ءَ مئے درستانی ھال ھمیش انت۔ ھمے زند اِنت، ھمے چاگرد انت ءُ ھمے پہ ما بندی جاہ انت۔

پدا ھمے بندیجاہ ءَ ”کہ ھوشام وت یک خمارے“

ھوشام ءُ خمار اے اوں ھر دو یکّے دومیگ ءِ چپّ انت۔ ھوشام تنّ، ھلاھوشی ءُ بزّگی ءِ معنا ءَ زورگ بوت کنت ءُ خمار موج، ۔مستی، مزن مرّی، مانمیاتکی، وت منّی ءُ وت ءَ چہ ھرچی ءَ برز تر لیکگ ءِ معنا ءَ زورگ بیت۔ نوں ھوشام کہ وت خمارے بیت گڑا دگہ خمار ءِ چے پکار انت۔ ھبر پدا کئیت ءُ ھمود ءَ اوشتیت کہ ھوشامی ءَ خمار ءِ طلب چیا بیت۔ یا ھمے ھوشام انت کہ سارتر ءِ رندگیر آئی ءَ خمار ءِ معنا ءَ وت دیئنت۔ چیا کہ ھود ءَ ھرچی وت معنا کنگ بیت ءُ ھر ھساب ءَ معنا وت ءَ شوھازگی انت۔ ھمے کڑی ءَ پد شاعر پدا گشیت:

”قدّح ءِ سرّ رچگ مرک ءَ ارزان نہ کنت“

(روان انت۔۔۔)