گدار میلان کنڈیرا ءِ نزّ ءَ

 

۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔

کسّھی لبزانک ءَ گدار ھما تھر اِنت کہ سرجمیں دنیا ءَ چہ درستاں گیش وانگ ءُ دوست دارگ بیت۔ اگاں لبزانک ءِ پڑ ءَ نوبل داد گپتگیں مردمانی لڑ چارگ بیت، گڑا گیشتر نوبل داد گپتگیں لبزانت گدار نویس انت۔ ھمے ھاتر ءَ گدار ءِارزشت، تک ءُ پھنات، اشی ءِ لوٹ، جتائیں تکنیک، تب ءُ مئیل، ازمی لوٹ،  یا گدار مردم پرچا وان انت؟ اے بنگپّانی سر ءَ سدانی کساس ءَ کتاب نویسگ بوتگ۔ بلئے چرے کتاباں گیشتر ھما کتاب وانگ ءُ دوست دارگ بنت کہ آ گدار نویساں وت نبشتگ انت۔ یکّے وَ گوں گدار ءَ آھاں وتی کتہ کاری نویس اِتگ انت ءُ دومی چو کہ آ وت ھمے پِڑ ءِ مردم بوتگ انت، چہ دومیگانی نسبت ءَ آ ھمے ازم ءِ لوٹ ءُ نازرکیاں گھتریں رنگے ءَ پوہ بوتگ انت۔ چہ ھمے نبشتہ کاراں یکّے میلان کنڈیرا اِنت۔ 

کنڈیرا من پیسر ءَ تھنا گداراں دیستگ ءُمن دوست بوتگ، تھنا من ءَ نہ بلکیں بازیں بلوچ وانوکاں کنڈیرا دوست بیت۔ گدار چو کہ ساچشتی کارے، بلئے گدار ءِ جند ءِ بابت ءَ کنڈیرا ءِ ھیال چے انت، اشی ءَ ما چہ آئی ءِ کتاب ”گدار ءِ ازم“  ءَ ونت ءُ تپّاس اِت کن ایں۔

مزنیں نبشتہ کارانی جوانی یے اش انت کہ اٹکل نہ جن انت ءُ ھبر نہ کن انت۔ دانکہ چیزے ءَ گوں ھورتی ءَ وت سرپد مہ بنت، دومی ءَ سرپد کنگ ءِ بہہ جھد نہ کن انت۔ کنڈیرا ءِ چرے کتاب ءَ اوں ھمے درا بیت کہ گدار ءِ بابت ءَ آ وتی جتائیں لیکہ یے داریت ءُ اے لیکہ انچو پہ وت ءُ دیم آئی ءَ نہ ساچ اِتگ، بلکیں دنیا ءِ بازیں گدار نویسانی گوں ھورتی ءَ وانگ ءُ تپّاسگ ءَ پد نوں آ اے آسر ءَ رستگ۔ گدار ءِ بابت ءَ آئی ءِ لیکہ چہ وتی دور ءُ چہ وت پیسر ءُ رندیگیں بازیں گدار نویساں جتا انت۔

آئی ءِ اوّلی ھبر ھمیش انت کہ ، گدار نویس ھما چیز ءَ پد جنت کہ آئی ءَ تھنا یک گدارے پد جت ءُ شوھاز اِت کنت۔ اگاں نہ پیش گشی ءِ کار ءَ وَ نبشتانکے یا پنتاکے جوان تریں رنگے ءَ کت کنت، چو کہ آرویل ءَ کتگ۔“ یا دگہ جاھے آ گشیت کہ ، ”وھدے مردم جیڑیت گڑا ھدا کندیت۔ کسے ھمے ھدا ءِ کندگ ءَ اشکنت ءُ ھمیشی ءَ نبشتہ کنت، ناول ھمیش انت۔ اگاں مردم ھمے گپّ ءَ دل ءَ بیاریت کہ ھرچی من سرپد بوھگ ءَ آں وت ءَ من ھمیش آں، گڑا آ رَد اِنت۔بائد اِنت مرسم بہ زانت کہ من ھرچی سرپد آں ، اشی ءَ ابید اوں دگہ چیزے است۔“

اد ءَ اسل ءَ کنڈیرا ءِ گشگ ءِ مول ءُ مراد اش انت کہ گدار ءِ کار نہ سیاسی ءُ چاگردی لیکھانی پلّہ مرزی کنگ انت ، نہ  چو رسانکدر ءَ جاورانی عکاسی کنگ انت، نہ چو نیکرائی پیشوکاں باندات ءِ بابت ءَ پیش گشی کنگ انت۔ بلکیں گدار بنی آدم ءِ زند ءِ ھما تک ءُ پھنات یا ھما جیڑھاں پد جنت ءُ شوھازیت کہ ابید ءِ گدار ءَ دگہ ھچ چیز آھاں پد جت نہ کنت۔ پدا ھدا ءِ کندگ ءَ چہ آئی ءِ مول ءُ مراد ھمیش انت کہ بنی آدم وتی منّ ءَ باز دانا ءُ سوگہ انت ءُ وتی دل ءَ ھرچیز ءَ زانگ ءُ مارگ ءِ جھد ءَ کنت۔بلئے گدار ءِ  نویسگءِ وھد ءَ اگاں نبشتہ کار ھمے سرپد بہ بیت کہ من دانا آں ءُ چہ وتی کارستاں وت ءَ دانا تر سرپد بہ بیت، گڑا گھتر اِنت آ گدار نویسی ءِ بدل ءَ بہ رؤت پہ وتءَ دگہ کار ءُ دندا یے بہ چاریت۔ متلب گدار ءَ ھرچی کہ تو پہ ھاسیں مکسدے ءَ نویس ئے ءُ آئی ءِ ھدّ ءُ ابیلاں گیشّین ئے، تو آئی ءِ شھار ءَ ھمنچو کسان کن ئے۔

دیمتر ءَ فلابیئر ءِ درور ءَ دنت ءُ گشیت کہ ، ”گدار نویس ھما انت کہ وتی ساچشت ءِ پُشت ءَ آئی ءِ جند اندیم بہ بیت۔“ بزاں  نویسگ ءِ وھد ءَ وتی جند ءِ سیاسی ءُ چاگردی لیکہ یا اڈ ءُ جنجالاں کسے کہ پہ زور دومی ءِ سر ءَ مُشگ لوٹیت گڑا آئی ءِ نبشتگیں گدار، گدارے نہ بیت۔ بلکیں گدار وت کسّہ یے ءُ کسّہ ءِ کار زند ءِ ھما پھناتانی پد جنگ انت کہ دومیگانی چمّاں نہ ترّ اَنت۔ بلئے کسے اگاں ھمے کسّہ ءِ وسیلگ ءَ بہ نندیت واز ءُ تبلیغ بہ کنت، گڑا آ کسّہ ءِ جند نبشتہ مہ کنت گھتر اِنت۔

دگہ جاھے نبشتہ کنت، ”گدار ءِ ھما زیبائشتی پھنات کہ رند سررئیلسٹاں ھمیشی ءِ پھمگ ءِ بازیں جھدے کت ءُ بے سوب بوت انت۔ ھمے پھنات کافکا ءَ پد جت ءُ دیما آؤرت۔ کافکا ءَ انچیں درے بوتک کہ چمیشی ءَ پدّر بوت کہ گدار انچیں ساچشتے کہ اشی ءِ تھا واب ھم چو راستی ءَ وت ءَ پدّر کن انت۔ ءُ گدار چہ دری راستی ءِ زوراکیں گر ءُ بنداں وت ءَ آجو کنت۔“

کافکا ءُ جمیز جوائس دو انچیں نام انت کہ کنڈیرا چریشاں باز متاثر اِنت۔ کافکا ءِ وَ سان ھم آئی ءِ جند ءِ گداراں گندگ بنت، بلئے پہ گدار ءِ سرپد بوھگ ءَ ھبر دو نہ بیت کہ آ کافکا ءِ نام ءَ گیپت۔ اسل ءَ آئی ءِ گشگ ھمیش انت کہ ھما کار کہ گدار ئیگ اِنت، اوّلی رند ءَ پہ جوانیں رنگے ءَ چہ گدار ءَ ھمے کار کافکا ءَ گپتگ۔ آئی ءَ انچیں دنیا یے ءِ نشون داتگ کہ ھود ءَ واب ءُ راستی گوں وت ءَ ھوار کپ انت۔ گواچن ءُ وتساچی ءِ نیام ءَ پرک کنگ نہ بیت کہ چے کجام انت ءُ کجام رنگ ءَ انت۔ گدار ءِ زیبائشتی پھنات ھم ھمیش انت کہ اے چہ دنیا ءِ مچّی ءُ میڑیاں یکّ کرّ بنی آدم ءِ تہ ءُ توکی پُرشت ءُ پروش ءُ پدا چاگرد ءِ گر ءُ بندانی آئی ءِ سر ءَ سان ءَ وتی تھا جاگہ بہ دنت۔  

بلئے اگاں مردمے وت ءَ باز ھژّار سرپد بہ بیت ءُ وتی توکی تواراں ڈالچار بہ کنت، تھنا چاگردی چست ءُ ایر یا ھما چیز کہ آئی ءِ نزّ ءَ گواچن انت، ھمیشی ءِ بنپد ءِ سر ءَ وتی گدار ءَ نبشتہ بہ کنت، آ جوانیں گدارے بوت نہ کنت۔ پہ درور ٹالسٹائی ءِ اینا کارینینا ءِ سرشون آ گشیت کہ ، ”مردم ھرچی گیشتر جیڑیت آ ھمنچو چہ وت ءَ درامد بوھان بیت۔“ گدار ءِ کار ھم ھمیش انت کہ آ ھما جیڑہ ءُ ھما پھناتانی سر ءَ جیڑگ بہ پرمائیت کہ لس وھد ءَ مردم نہ جیڑ اَنت۔

اشی ءِ ارزانیں درور ھمیش انت کہ ھما مردم کہ جنونی نیکرائی انت، آ بہہ نہ جیڑ اَنت ءُ ھمے ھاتر ءَ چہ درستاں گیش گل انت ءُ دلجم اَنت۔ مردمے ھرچی کہ کم زانت بیت ءُ کم جیڑیت آ ھمنچو دلجم ءُ سکون بیت۔ بلئے گدار ءِ کار ھمیش انت کہ آ مردماں جیڑگ ءِ سکین ءَ بہ دنت ءُ انچیں بنگپّ ءُ پھناتانی سر ءَ جیڑگ ءِ موہ بہ دنت کہ لس مردم آھانی سر ءَ نہ جیڑ اَنت۔

نوں اے ھبر پدّع بوھان انت کہ ما چو کہ وتی منّ ءَ گدار ءَ تھنا کسّہ یے سرپد بوتگ ایں، چو نہ انت۔ اگاں گدارے تھنا کسّہ یے بہ بیت گڑا بس کسّہ یے مانیت ءُ داں دیراں ھم نہ مانیت۔

گدار ءِ دانائی ءِ بابت ءَ ھم آئی ءِ منّگ ھمیش انت کہ ، ”گدار ءِ دانائی چہ فلسفہ ءِ دانائی ءَ جتا انت۔ ءُ گدار چہ لیکھانی ارواہ ءَ ودی نہ بیت، بلکیں اے چہ مزاح ءِ ارواہ ءَ ودی بوتگیں چیزے۔“ بزاں آ زانت ءَ کہ ترا فلسفہ دنت، گدار ءِ کار چوشیں زانت ءُ سرپدی ءِ دیئگ نہ انت۔ اے چٹ جتائیں چیزے۔ اے نہ کسے ءِ سر ءَ پہ زوریں لیکھانی مُشگ ءَ کارمرز بیت ءُ نہ کہ وتی جند ءِ جیڑھاں گوں دومیگ ءَ مانگیشّینگ ءِ وسیلگے، بلکیں گدار ءَ چہ ھما کار گرگ بیت کہ آ گدار ئیگ انت۔ 

گڈّی ھبر اش اِنت کہ کنڈیرا اے ھبر ءِ منّوگر نہ اِنت کہ گدار نویس گوں وتی درشانداب ءَ پہ زورے گدار ءَ مان بہ گیشّینیت۔ آئی ءِ منّگ ھمیش انت کہ ھر تکنیک ءُ ھر تب ءِ گدار ھما ھساب ءَ نویسگ بہ بیت۔ اد ءَ کسّ ءَ اے زلورت نہ انت کہ پہ زوریں چیزے جاگہ بہ دنت، وتساچیں لیکھانی کسّھاں بیاریت یا پنت ءُ سوج بہ دنت، بلکیں گدارے ھما پھناتانی پد جَنگ ءَ سوبین بہ بیت کہ لس مردم ءَ سما نہ کتگ انت یا آئی ءِ چمّاں نہ ترّ اِتگ انت۔ گڑا گدار وتی مکسد ءَ سوبین انت۔ 

نوں اگاں کنڈیرا ءِ لیکہ ءِ رِد ءَ ما بلوچی گدار ءِ سپر ءَ بہ چار ایں گڑا ما زان ایں کہ بلوچی ءَ چنچو ساچشت انت کہ آھاں ما گدار ءِ نام دات کن ایں، یا بس گیشتر انچائیں کسّہ انت کہ وتی منّ ءَ ما گدار ءِ نام ءَ نبشتگ انت۔ بلوچی ءِ گدارانی وانگ ءَ پد اے جست ءِ پسّو وت پدّر بیت۔

۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔

شوھاز