میری ءِ برج درا اَنت (دومی بھر)

 

(جتائیں تب ءِ کتہ کاریانی ھواریں دروشمے)

دومی بھر

۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔

بدھا ءِ لیکہ ءَ ابید دومی کتہ کاری ھستانکی جیڑہ انت کہ نبشتہ کار ءَ وتی گدار ءَ جاگہ داتگ۔ کسھّی لبزانک ءَ ھستانکی لیکہ ءِ کارمرزی چوناھا ھمے ڈول بیت کہ نبشتہ کار کارستانی وسیلگ ءَ زند ءِ مول ءُ مراد، جندی آجوئی ءُ کازماس ءِ بے مانائی ءِ گپّ ءَ کنت۔ ھستانکی کسّہ نویس وتی کارستاں انچیں دروشمے ءَ دیما کار اَنت کہ آ روایتی رھبند ءُ کانود ءُ نیکرائی ستکانی سہارہ ءَ ابید وتی زند ءَ مانایے دیئگ ءِ جھد ءَ کن انت۔ (www.vaia.com) چو کہ ایدل وتی جن ءَ گوں وپت ءُ واب کنت، بلئے پہ دل آئی ءَ گوں جن ءَ مھر نہ اِنت۔ آ ھمے ھبر ءَ ماریت ءُ زانت کہ جن ھم سما کنگ ءَ اِنت، بلئے آئی ءِ نزّ ءَ انگت اے چیز ءَ مانایے نیست کہ آھاں گوں یکّے دومیگ ءَ مھر اِنت یا نہ انت۔ جن گشیت:”من نہ زاناں کہ تو من ءَ مھر کن ئے یا کہ منی بدن ءَ ؟“ (بادینی، 2009 ت 16) اد ءَ ایدل ءِ نزّ ءَ جن ءِ مھر کنگ ءُ نہ کنگ مانایے نہ داریت۔ آئی ءَ جن ءِ بالاد ءِ کار اِنت ءُ آ گوں بالاد ءَ وتی واھشتانی آس ءَ توسیت۔ چو لس مردم ءَ جن ءَ شنک ءُ کربان نہ کنت۔ بلکیں گشیت:”من یک دگہ دنیا یے ءِ چارگ ءَ اُن کہ آ اچ تئی چمّاں چیر اِنت۔“ (بادینی، 2009 ت 17) دنیا ءِ جتائیں دابے ءَ چارگ ءِ نیمون ھم ھمیش انت کہ آئی ءِ نزّ ءَ اے چیز کہ ترا چاگرد دربرائین ایت یا نیکراہ سوج ءَ دنت کہ زند ءِ راہ ءُ رھبند ایش انت ءُ ھر مردمے کہ ھمیشانی رندگیری ءَ کنت، آ سوبین بیت۔ پہ ایدل ءَ اے چیز چٹ بے سر ءُ پاد اَنت ءُ زند ءِ گواچنی وشّی ءُ راستی چریشاں انگت بالا تریں چیزے۔

یا دیمتر ءَ ایدل پگر کنان ءَ گشیت:”مئے حواسِ خمسہ ءِ پشت ءَ دگہ دنیایے است ات، بلئے چش کہ مذہب گشگ ءَ ات، آ پیما بلکنا نہ ات۔ اگاں است ات تو ایش ءَ را بلکنا مذہب ھم نہ زانت۔“(بادینی، 2009 ت 33) 

یا چوش جیڑیت کہ ”درائیں مذھب ءُ راج ءُ چاگرد ءِ استاں ابید یک دگہ راستی یے اتت  کہ ایش ایوک ءَ یک دل ءُ زِردے ءِ تھا سر زرت، مزن بوت ءُ پُلّ دات۔۔۔ راج ءُ چاگرد ءِ جوڑ کرتگیں راستی ، راستی ءِ لس سپت ءُ سنا ءَ بگیر دگہ ھچ چیز نہ اتاں۔  (بادینی، 2009 ت 61) اد ءَ آئی ءِ ”بلکنا“ ءِ لبز ھمے چیز ءَ پدّر کنت کہ نیکراہ بازیں چیزے سوج دنت، بلئے ھما کہ زند ءِ راستی انت آئی ءِ شوھازگ نیکراہ ءِ وسیلگ ءَ نہ بیت، بلکیں آ بنی آدم ءِ وتی وس ءُ واک ءِ کارے۔  نبشتہ کار اے ھبر ءَ اوں کنت کہ مئے اگل ءُ ھوش ھرچی نہ اِنت کہ ما ھرچی ءَ گوں راسبندگری ءَ بہ تپّاس ایں بلکیں مئے ابرمی جبلّت ءُ واھگ اوں است انت کہ ما آھاں ایرماد کت نہ کن ایں۔ 

اشی ءَ ابید کسّہ کہ دیما جنزان کنت ایدل ءِ وسیلگ ءَ نبشتہ کار افلاطون ءِ آئیڈیلزم ءِ لیکہ ءَ ھم جاگہ دنت۔ افلاطون ءِ رِد ءَ گواچن ءِ دو پھنات انت۔ یکّے مثالی دنیا (Realm of forms/ideas) اے ھما دنیا انت کہ چہ مادن ءَ آجو، دائمی ءُ راستیں گواچنی دنیا انت۔ اد ءَ ھرچی (چو کہ زیبائی، آمید، کرسی ءُ درچک) وتی اسل دروشم ءَ است انت۔ دومی سمائی یا مادنی دنیا (Physical world) انت۔ اے ھما دنیا اِنت کہ ما وتی پنچیں سینسانی وسیلگ ءَ اشی ءَ سما کت کن ایں۔ اے مدام مٹّیت ءُ اے سرجم ءُ برجم نہ انت۔ آئی ءِ رِد ءَ ھمے مادنی دنیا اسلیں مثالی دنیا ءِ نقل یا ساھگ انت۔ (Study.com) ھمے ھبراں کارست ءِ دپ ءَ نبشتہ کار اے ڈول ءَ بیان کنت۔ ”ایدل خان چہ لھتیں روچاں گوں چشیں جاوراں ڈیکّ وارتگ ات، بلکنا میری ءِ شوھاز  آئی ءَ را چہ ودی بوھگ ساری بوتگ ات، چوش کہ آ ساری ءَ اے دنیا ءِ تھا یک صورتے ءَ بوتگ کہ نوں آئی ءَ را یات نہ ات کہ کدی؟“ (بادینی، 2009 ت 34) افلاطون ءِ منّگ ھم ھمیش انت کہ ارواھانی دنیا جتا اِنت ءُ بنی آدم اد ءَ مادی دروشم ءَ است انت، بلئے آئی ءِ ارواہ چہ زمانگے ءَ پیسر اوں بوتگ کہ آ ارواھانی جھان ءَ زندگ انت۔ افلاطون ءِ ھمے لیکہ گیشتر سامی نیکراھانی بنجاھی ھیال انت، بلئے نبشتہ کار دیمتر ءَ وگی ھمے ھبر ءَ وت پرّیچیت ءُ اشی ءِ سر ءَ ھم شکّ کنت کہ بگندئے اے اوں ردیں ھیالے۔

”ھدا، ارواہ، مرک ءَ پد زندگ بوھگ، جاتو، جنّ، پرشتگ، اے درائیں میتھ انت، یعنی پہ آھانی تھا عقلی ئیں توجیل  ئِے مان نہ انت۔“ (بادینی، 2009 ت 36) اد ءَ پدا گدار ءِ کارست ھستانکی یے بیت ءُ افلاطون ءِ لیکہ ءَ تد کنت۔ نوں ھمے کشّ ءُ چیلّ ءَ وانوک مانگیشّ ایت کہ منیر ءَ یکّیں کسّہ ءَ چیا اینچو کتہ کاری ھوار گیتکگ۔ بلئے اسل ھبر اش انت کہ گواچنی راستی ءِ شوھاز انچیں سپرے کہ اے سپر ءَ بنی آدم برے یک چیزے ءِ سہارہ ءَ زوریت۔ برے نیکرائی پنت ءُ وازانی وسیلگ ءَ زند ءِ مانا ءِ شوھاز ءَ درکپیت، برے شھزانتی ءِ نیمگ ءَ گوٛر کنت، برے وتی نفسیاتی جنجال ءُ ابرمی جبلّتاں سرپد بوھگ ءِ جھد کنت، بلئے گواچنی شادمانی ءُ راستی انچیں چیزے کہ چو پہ ارزانی نہ رسیت۔ آ ایندگہ چیزانی سر ءَ بگندئے کمّے بیسہ بہ کنت، بلئے مذھبی رھشونانی سر ءَ ھچ ڈول ءَ باور نہ کنت۔ ”بچار اے دنیا چنکس زالم ءُ ناروا اِنت کہ ھدا ءَ ھم انچش پیش کنت چشکہ ھدا یک جلّادے، یک زالمیں طاقتے بہ بیت۔“ (بادینی، 2009 ت 9) اد ءَ ھم ایدل چو میکسم گورکی ءِ کارست ءَ آ ھدا ءِ منّوگر نہ انت کہ آئی ءِ نام ءَ ملّا ءُ پادری گر اَنت ءُ آئی ءِ کار مھلونک ءِ ترسینگ انت۔ بلکیں آئی ءِ نزّ ءَ ھدا اگاں چوشیں مزنیں ھستی یے گڑا آئی ءِ سما بائد اِنت بنی آدم ءَ وت بہ بیت ءُ آ ھدا ءَ وت شوھاز بہ کنت۔ ھدا زمانگ ءِ چمدار نہ انت کہ آئی ءَ دگرے مردماں گوں پجّاروک بہ کنائین ایت۔نیکراہ ءُ چاگردی گر ءُ بندانی سر ءَ نبشتہ کار ءَ دلجمی ءَ ایراد گپتگ۔ بلئے ایراد گرگ ءَ ھوار دگہ لھتیں انچیں وئیل کسّہ ءَ ھوار گیتکگ کہ یک گوٛرے سما بیت کہ اے میتھ  ئِے ءُ دومی نیمگ ءَ ھمے میتھ ءِ دروشم نیکراھاں اوں گندگ کئیت۔ اسل ءَ نیکراھانی بنزہ ھم ھمے میتھ انت۔ 

ھمے میتھ ءُ کوھنیں داستانانی یک تیکنیکے اد ءَ ھم نبشتہ کار ءَ جاگہ داتگ۔۔۔۔۔۔

روان انت۔۔۔۔۔

۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔

شوھاز