گڈّی بھر۔۔۔۔ میری ءِ برج درا اَنت

(جتائیں تب ءِ کتہ کاریانی ھواریں دروشمے)

۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔

بادینی ءَ وتی کارست ءِ وسیلگ ءَ اے گدار ءَ دگہ اوں انچیں کتہ کاری یے کتگ کہ بلوچی ءَ باز کم کنگ بوتگ۔ ایدل کہ چہ ھیالی  میری ءِ دمباں مھرگے چنت ءُ ھمیشی ءَ کہ وتی کیسّگ ءَ کنت۔ آ اندیم بیت ءُ مردم آئی ءَ نہ گند اَنت، بلئے آ مردماں گندیت ءُ آھانی ھبراں اشکنت۔ ”من ءَ انچش تور اِت (سما بوت) چشکہ من مردماں گندگ ءَ اُن، بلئے مردم من ءَ گندگ ءَ نہ انت۔“ (بادینی، 2009 ت44)

 انچیں تیکنیکے کہ اشی ءَ ما گیدی کسّہ ءُ کوھنیں داستاں باز گند ایں۔ کسّھانی تھا اے چیز ءَ اندیم بوھگ (Invisible) گش انت۔ گیدی کسّھاں چوشیں چیزے ءِ رسگ کہ چہ آئی ءَ مردم اندیم بیت ءُ مردم آئی ءَ نہ گند اَنت، اشی ءَ ”جادوئی کلاہ“ سلیمانی آنگشتری، یا اندیمی ءِ پوشاک“ گش اَنت۔ اے انچیں چیزے کہ اشی ءَ بنی آدم ءِ اگل نہ منّیت، بلئے پدا اوں کوھنیں کسّہ ءُ داسپاناں اے ڈولیں بازیں وئیل ءُ واقعہ است انت۔ منیر ءَ ھم ھمے ڈولیں تیکنیکے کارمرز کتگ۔ ایدل کہ ھمے چتگیں مُھرگ ءَ وتی کیسّگ ءَ کنت، مردم آئی ءَ نہ گند اَنت۔ نوکی ایش انت کہ روایتی چیدگ چو کہ سلیمان ءِ آنگشتری یا جادوئی کلاہ ءِ جاگہ ءَ آئی ءَ مُھرگے کارمرز کتگ۔ 

اشی ءَ ابید وھدے آ  یک روچے میری ءِ تھا پتریت گڑا آ گوں آ زنگی ئیں دریگے ءِ پچ کنگ ءِ جھد ءَ کنت، بلئے دریگ ءِ پچ بوھگ ءِ بدل ءَ آئی ءِ جند ءِ دروشم مٹّیت ءُ آ جِنگُلیں مُرگے بیت۔

”بلئے زنگ جتگیں زمانگانی کھڑکی گوں من پچ نہ بوت ءُ من مستاگر ءَ چاران بوت ءُ پدا مستاگر گوں میری ءِ کھنگیں بُن ءَ ڈیکّ وارت ءُ گوں چیگانٹ ءُ افّارے ءَ گوں تھا پترت ءُ منی بدن ءِ تھا پترت ءُ من یک کسانیں مرگے یعنی گنجشکے جوڑ بوتاں۔۔۔۔“(بادینی، 2009 ت 69) بلوچی آزمانکاں برے برے چوشیں کتہ کاری کنگ بوتگ ءُ اے۔آر داد ءَ ھم وتی آزمانکاں ھمے ڈولیں کتہ کاری کتگ۔ چو کہ مردے ءِ کسّہ ءَ کاریت کہ مرد وتی بازیں بدیں کردانی سبب ءَ کرگوشکے بیت، یا یک آزمانکے ءَ کارست ءِ پت کچکّے بیت، بلئے اد ءَ بدیں کردانی گپّ نہ اِنت۔ ایدل راستی ءِ شوھاز ءَ اِنت ءُ آ انچیں دریگے ءِ بوجگ ءِ جھد ءَ انت کہ باریں چنچو وھد اِنت کسّ ءَ نہ بوتکگ۔ اے دریگ اوں اد ءَ پہ چیدگے زورگ بوتگ۔

کسّہ ءِ تھا ھمے کیفیت ءَ دروشم مٹّ کنگ (Shapeshifting) گش اَنت۔ اگاں کارستے ءَ جادوگرے مُرگے بہ کنت یا آ وت سر ءَ مُرگے بہ بیت، اشی ءَ (Avian shapeshifting) گش انت۔ یونان ءِ کوھنیں داسپاناں اے ڈولیں بازیں درورے است ءُ گیدی کسّھاں ھم اے ڈولیں کیفیت گندگ کئیت۔

پدا ایدل ءِ کارست کہ وتی دروشم ءَ مٹّ کنت ءُ مُرگے بیت، آ وتی پت ءَ ھمد ءَ گندیت کہ پت باریں چنچو وھد اِنت مُرتگ۔

”بلئے اچ ایشی پیسر کہ من بال بہ کناں من دیست کہ منی پسّ کھڑکی ءِ بُن ءَ کوٹی ءِ نیم تھاری ءِ تھا اوشتوک انت۔“ (بادینی، 2009 ت 70) اے کیفیت ءَ ما میجک ریئل ازم ھم گشت کن ایں۔ اے انچیں تیکنیکے کہ اشی ءِ وسیلگ ءَ نبشتہ کار ”مافوق الفطرت“ وئیلاں انچیں دابے ءَ بیان کنت کہ گشئے اے راست انت۔ ھما چیز کہ چوناھا بوت نہ کن انت، بلئے کسّہ کار ھمے وئیلاں انچو بیان کنت گشئے مردم ءِ دل ءَ راست انت۔ مردم جنّ، پری ءُ مردگاں گوں گپّ جن انت ءُ مرتگیں مردم ھم کارست ءِ دروشم ءَ چو زندگیں مردماں گپّ کن انت۔(Al.Iman research journal) ما چو کہ سادگیں تیکنیکاں کسّہ ءِ وانگ ھیل کتگ۔۔پمشکا اگاں کسّہ یے ءَ کچکّے گپّ بہ کنت، یا مردمے اناگت ءَ مُرگے بہ بیت ءُ وتی مرتگیں پت ءَ زندگ ءُ سلامت ءَ بہ گندیت، اے ڈولیں ویل یکبرے مارا ابکّہ کن انت۔ بلئے ھمے یکّیں جاہ ءَ نبشتہ کار ءَ دو تکنیک کارمرز کتگ۔ یکّے وَ کارست وتی دروشم ءَ مٹّ کنت ءُ مُرگے بیت، دومی آ وتی مُرتگیں پت ءَ گندیت کہ زندگ ءُ سلامت ءَ آئی آئی ءِ دیما اوشتاتگ۔ 

ھمد ءَ پدا کارست سما کنت کہ من ملامت آں، چیا کہ من ءَ وتی پت دوست نہ بوتگ۔ اے انچیں راستی یے کہ بازیں مردماں پت دوست نہ بنت، بلئے آ ھچ گشت نہ کن انت۔ ائ نفسیاتی جیڑہ یے کہ بچکّیں چکّ ءَ مدام مات دوست تر بیت۔ پت چو کہ درشک تب بیت ءُ چکّاں گر ءُ دار کنگ لوٹیت ءُ آھاں وتی رندگیری ءَ پرمان کنت، پمشکا آ بچکّیں چکّاں دوست نہ بیت کہ آھانی آجوئی ءَ پچ گیپت۔ 

بلئے ایدل یک گوٛرے راستی ءِ شوھاز ءَ اِنت ءُ دومی نیمگ ءَ آ ملامت انت ھم کہ من پرچا چو ایندگہ مردمانی وڑ ءَ نیاں۔ پرچا من ءَ پت دوست نہ بوتگ یا من ءَ وتی جن دوست نہ بیت۔

”مردم ءَ نان مبیت، بلئے مردم ھجالت ءُ ملامت مہ بیت۔ (بادینی، 2009 ت 73) 

یا اے ڈول گشیت کہ ، ”من پسّ ءَ وتی نازرکیں جذبگانی دژمن ھیال کرتگ ات۔۔۔۔ منی اے نازرکیں جذبگ چے اتنت؟“ (بادینی، 2009 ت 72) کارست  وت ھم نہ زانت کہ آئی ءَ پت ءِ سر ءَ چیا بد اَتکگ، بلئے آئی ءَ پت دوست نہ بوتگ ءُ نوں آ ملامت انت۔ ھمے ملامتی ءِ مارشت پہ آئی ءَ سکّ تورناک انت۔ 

ملامتی ءِ بیان ءَ ابید آ ھمد ءَ جاھے جاھے کافکائیت ءِ دروشم ءَ ھم ھوار گیجیت۔ چو کہ ایدل سرکاری نوکرے ءُ اُلسی ھذمتگارے، بلئے آ نہ زانت کہ من پہ کئے کار ءَ آن ءُ منی کارانی مزّ کئے ءَ رسگ ءَ انت۔ انچو کہ بیوروکریسی ءُ ھاکمانی زوراکی ءُ بے سریں رھبند کافکا ءِ کسّھاں کارستاں بزّگ کن اَنت، ھمے ڈول ءَ ایدل ھم نہ زانت کہ آ اینچو واری کشّگ ءَ اِنت، پہ کئے ءَ کشّگ ءَ انت۔

”اے واجہ ءُ وازدار زانگ نہ بوت انت کہ کئے اتاں ءُ کئے نہ اتاں کہ ایش مدام پردگ ءِ پُشت ءَ اتنت ءُ مدام چیر اِتاں کہ کسّ ایشانی دروشم ءُ رنگاں  نہ دیستگ ات۔۔۔۔“ (بادینی، 2009 ت 82) انچو کہ کافکا ءِ گدار ”کلات“ ءِ کارست k  پہ پٹواری ءِ کار ءَ لوٹائینگ بیت بلئے آ نہ زانت کہ کئے ءَ آئی ءَ را لوٹائینتگ ءُ آ کئی کاردار اِنت۔ آ نہ وت کلات ءَ شت کنت ءُ نہ کسے پہ آئی ءِ ھال ءِ گرگ ءَ چہ کلات ءَ کئیت۔ ھمے ڈول ءَ ایدل ھم نہ زانت کہ آ پہ کئے کار ءَ انت ءُ آئی ءِ اے کارانی نپ کئے ءَ رسگ ءَ انت۔

اے سرجمیں کتہ کاریانی آسر کسّہ نویس ءَ انچیں رنگے ءَ دیما آؤرتگ کہ وانوک ءَ نااُمیت نہ کنت۔ اے سپر ءَ کارست جن ءُ چکّانی دیما ھجالت بیت، سنگت آئی ءِ سر ءَ زھر بنت، دنیا ءُ زمانگ آئی ءَ بئے نہ کنت ءُ آھانی نزّ ءَ ایدل پوچیں کارے ءَ دزگلائیش انت ءُ چی وتی چاگردی ڈبّھاں جِسگ ءَ انت، بلئے پدا اوں آ دلجم انت کہ ائ سپر آئی ءَ بندات کتگ یک روچے وتی منزل ءَ رسیت۔ ھمے ڈول ءَ کارست یک روچے  وتی شوھاز اِتگیں میری ءَ ھاسیں مھمانانی وتاک ءَ پتریت ءُ دائمی وشّی آئی ءَ نسیب بیت۔ آ چہ مادنی ھستانک ءَ آجو بیت ءُ گدار آسر بیت۔

سرشون:

،بادینی، منیر (2009) میری ءِ برج درا اَنت، نیو کالج پبلیکیشنز، کوئٹہ

کنڈیرا، میلان ،(2000)ناول کا فن (رجانک: ارشد وحید)، اکادمی ادبیات، پاکستان

3.Selected works of Plato: The theory of forms, www.sparknotes.com

4.How the mind creates reality?/Budhism, encyclopedia.uia.org

5.Fiction and magical realism: An analysis of a story by Mazhar ul Islam. Javeria Saeed, 2(2024) Tashkeel, vol.2 July-Dec , Islamabad

6.What is conflict in literature? 6 different types of literary conflict and how to create conflict in writing? Dan Brown, Masterclass.com

7.Nitzsche on the impossibility of truth, newlearningonline.com