اسپیتیں اسپ، بیوروکریسی ءُ بلوچ ءِ کوچّگی زند

 

۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔

گدار ءِ کار نہ چاگردی وئیلانی رپورٹنگ اِنت، نہ تاکاری اِنت ءُ نہ کہ سر ءُ سوج کنگ اِنت۔ گدار کسّھی لبزانک اِنت ءُ کسّھی لبزانک ءِ وتی لوٹ اَنت۔ پمشکا گدارے ءِ وانگ ءَ پیسر اے ھبر ءَ دلجم بوھگی اِنت کہ وانوک دنیا ءِ ، چاگردے ءِ یا کارستے ءِ انچیں نوکیں پھناتے ءَ چہ آژناگ بیت کہ پیسر ءَ بگندئے آئی ءَ اے ڈول نہ جیڑ اِتگ۔ اگاں ھبرے ءَ یا وئیلے ءَ سرجمیں مھلونک سئی ءُ سرپد اِنت ءُ پدا گدار نویس آئی ءَ ھما داب ءَ نبشتہ کنت، انچو کہ ایندگہ مردماں دیستگ ءُ مار اِتگ، گڑا اے گدارے نہ اِنت۔ 

منیر احمد بادینی ءِ جوانی اش اِنت کہ آ ھمے دمگ، ھمے کوہ ءُ کوچّگانی کسّھاں کاریت کہ ھمود ءَ بلوچ جہہ منند اِنت۔ ما ھر روچ ھمے ندارگ ءُ وئیلاں گوں وتی چمّاں گند ایں ءُ ھمے کارستاں گوں مدام دچار کپیں۔بلئے ھمے کارستانی اندری مارشت ءُ جیڑہ ءُ جنجالاں ما کِمار نہ کن ایں۔ آ چونیں کشّ ءُ چیلّ ءِ آماچ اَنت ءُ چونیں درد ءُ سوکانی دیمپان اَنت، ڈنّ ءَ چون ءُ تھا چون اَنت، اشاں یک گدارے نویسے پد جت ءُ دیما آؤرت کنت۔ 

اے گدار ”اسپیتیں اسپ ءَ سنج بکن“ ھم انچیں کارستے ءِ کسّہ اِنت کہ چہ وتی دنیا ءُ دنیائی رھبنداں یاگی اِنت۔ گدار ءِ بنجاھی کارست ”قاضی تاہیر“ اِنت کہ اسسٹنٹ کمشنرے۔ چو کہ نبشتہ کارے وت بیوروکریٹے بوتگ، پمشکا آ بیوروکریسی ءِ توکی جیڑہ ءُ جنجال ءُ بیوروکریٹے ءِ توکی کشّ ءُ چیلّاں جوان تریں وڑے ءَ سرپد اِنت۔ ھمے ڈول ءَ گدار ءِ کارست قاضی ھم بازیں conflict  ءِ آماچ اِنت۔ یک گوٛرے آئی ءِ ڈبّہ اِنت کہ نوکری ءِ رِد ءَ آئی ءَ ھما کار کنگی انت کہ مستریں اپسر آئی ءَ ھکم دیئنت ءُ دومی نیمگ ءَ آئی ءِ تہ ءِ مردم ءُ آئی ءِ گوستگیں دور ءِ کتہ کاری اَنت کہ آئی ءَ پہ بازیں کارے ءَ مکن کن انت۔ گڈّی ءَ ھمے تہ ءِ مردم باج بارت ءُ آ  وتی اپسرانی ھکماں ڈالچار کنت ءُ ھما کار ءَ کنت کہ آئی ءِ دل لوٹیت۔ سرجمیں گدار گوں بنجاھی کارست ءِ ھمے توکی کشّ ءُ چیلّ ءَ جنزان ءَ داں آسر ءَ رؤت۔ چوناھا ھم conflict تُری وئیلانی نیام ءَ بہ بیت یا کارستانی توکی دنیا ءَ بہ بیت، اے کسّھی لبزانک ءِ الّمی ئیں چیزے ءُ بادینی ءَ گیشتر جھد کتگ کہ وتی کسّھاں ھمے کشّ ءُ چیلّ ءَ ھوار بہ گیجیت۔ اے کسّہ اوں گوں ھمے کشّ ءُ چیلّاں جنزان کنت۔

گدار ءِ دگہ بنداتی چیزے آئی ءِ بندات اِنت کہ وانوک ءَ وتی نیمگ ءَ دلگوش کنت۔ چو ایندگہ بازیں گداراں اے کسّہ اوں گوں ندارگ کشّی ءَ بندات بیت۔

”دور چہ سیاہ، ویران ءُ حشک بلئے چو بنی آدم ءَ الّمیں سس ءُ پنت ءَ مکّ ءُ شکین کوھانی رد ءُ کتارانی آ دیم روچ کپان ات ءُ میش چین ءِ گڈّی ئیں روچانی یک زرد ءُ نزوریں روچے وتی برمشانی تیراں ہر دمگ ءُ ہر کنڈ ءَ شانان اَت۔۔۔“ (بادینی، 2010، ت 6)

چہ بندات پدّر بیت کہ اے کسّہ کوھی زند ءِ کسّہ یے ءُ انچیں دمگے کہ ویرندان اِنت ءُ سبز ءُ گمبدیں کوہ نہ اَنت بلکیں ھشک ءُ ویران اَنت ءُ اے موسم تاکچنڈ ءِ موسم اِنت۔ پدا ھمے ندارگ انچو ساچگ بوتگ کہ وانوک سما کنت کہ آ چہ کوھی دمگے ءَ گوزگ ءَ اِنت کہ ھود ءَ دیگر ءِ وھد اِنت ءُ روچ ھمے سیاھ ی ویرانیں کوھانی سر ءَ بال بالکی جنگ ءَ اِنت ءُ اے ندارگ ءِ گندگ ءَ گوں گشئے ابیتکی سرکشّان بیت کہ پہ کسّہ ءِ دیمتری وئیلانی وانگ ءَ وانوک ءَ چاڑکّہ کنت۔ چہ بنداتی ندارگ ءَ زانگ بیت کہ کسّہ کار اشتاپی نہ اِنت ءُ نہ کہ آئی ءَ دگہ سسپنسے ودی کنگی اِنت، بلکیں کسّہ گوں وتی رواجاں جنزان کنت، وانوک ءَ ھمبراہ کنت ءُ آئی ءَ ھمے کوھانی گٹّ ءُ گراں ترّینان کنت۔

اے کسّہ ءَ منیر ءَ وتی وس ءُ واک ءَ بازیں کتہ کاری یے کتگ۔ اگاں گدار ءَ ما پوسٹ کالونیل پژدر ءَبہ چار ایں گڑا چداں انگریزانی لڈّگ ءُ رؤگ ءِ کسّہ ءَ کنت، بلئے ھما مردم یا ھما ٹولی کہ انگریزانی دور ءَ نہ کسے ءَ آھانی نیمگ ءَ دلگوش داتگ ءُ نہ آھاں بستارے بوتگ، مروچی اوں ھما ڈول انت۔ چو کہ کارست تاھیر دل ءَ جیڑیت کہ پیسری ھاکمانی تھنا پوست سھر بوتگ ءُ نوں گندیم گونگ اَنت،بلئے کارپد اش کلّ ھما  انت۔ بزاں کالونیل دور آسر بوتگ، بلئے آئی ءِ سان انگت منتگ انت۔ ھما راہ ءُ رھبند ءُ ھما کانود اَنت، تھنا مردم مٹّ بوتگ انت۔ 

”چہ انگریز ءِ پرنگ ءِ رؤگ ءَ باز سالاں پد جرگہ ءِ قانود وتی جاہ ءَ برجاہ ءُ قائم منت کہ رند ءَ جرگہ ءِ قانود ءِ تہا یک بدلی سدلی یے ایش آرگ بوت کہ نوں سردارانی جاہ ءَ ہرکس ایشی ممبر جوڑ بوت کرت۔“ (بادینی، 2010 ت 8)

اے کسّہ ھما دور ءَ کہ چاگرد کنگ ءَ اِنت، اے انگریزانی لڈّگ ءُ رؤگ ءَ پد ءِ زمانگ اِنت۔بلئے کسّہ کار ھمے ھبر ءَ کنت کہ تھنا کمیں بدلی سدلی ءَ ابید ایندگہ درستیں کانود ءُ رھبند ھما اَنت کہ انگریزانی دور ءَ بوتگ انت۔ ھما ڈول ءَ کہ انگریزاں پہ ایردستیں ٹولیانی ایرماد کنگ ءَ وتی زور ءُ تاکت کار گپتگ، ھمے کار رندتر ءَ بیوروکریسی ءِ وسیلگ ءَ بوھان انت۔ کوہ ءُ کوچّگاں نشتگیں ھما ٹولی کہ ریاستی پیسلھاں آھان ءَ ھچ ڈولیں بستارے نیست ءُ نہ کہ آھاں کسے بئے کنت، ھمے ٹولیانی کسّہ ءُ آھانی زند ءِ جیڑہ ءُ جنجالاں ما اے گدار ءَ دیست کن ایں۔

دومی نیمگ ءَ اگاں ھورتی ءَ بہ چارئے، اے گدار ءَ اوں چہ کافکا ءِ سان ءَ منیر ءَ وت ءَ گیشّینت نہ کتگ۔ چو کہ کافکا ءِ کسّھانی مزنیں پھناتے بیوروکریسی ءِ زوراکی ءُ پیچ ءُ تابیں گلام چوٹانی سر ءَ اِنت کہ چوداں فائلے درکپیت پدا کس نہ زانت کجا رؤت۔ کسّے ءَ جنجالے گیپت، آ بیوروکریسی ءِ ھمے گلام چوٹانی پیچ ءُ تاباں انچو بزّگ بیت کہ پدا ھجبر پہ وت ءَ نئیت۔

پہ درور کافکا ءِ گدار ”کلات“ ءِ کارست k ھمے بیوروکریسی ءِ دام ءَ انچو مانگیشّیت کہ آ وت نہ زانت کہ من ءَ اے میتگ ءَ کئے ءَ لوٹائینتگ ءُ پہ کجام کار ءَ لوٹائینتگ۔ دومی آ چہ ھرکس ءَ کہ جست کنت ھمے ھاکم کئے ءَ دیستگ؟ کس گشت نہ کنت کہ من دیستگ۔ ھرکس انچو اٹکل جنت ءُ گشیت۔ کسے گشیت ورنا اِنت ءُ کسے گشیت پیریں مزن ریشّیں مردمے۔

ھمے ڈول ءَ اے گدار ءَ اوں انچیں کارستے ھوار اِنت کہ آئی ءِ نام ”شہہ مراد“ اِنت۔ شہہ مراد راجی بامردے، بلئے سرکار ءِ نزّ ءَ آ دزّ ءُ ڈنگے۔ پہ شہہ مراد ءِ دزگیر کنگ ءَ کمشنر تاھیر ھما ھند ءَ دیم دنت کہ آ ھمود ءِ کوھان اِنت۔ بلئے انچو کہ ”کلات“ ءِ ھاکم ءَ را کسّ ءَ نہ دیستگ ءُ کسّ نہ زانت کہ چون انت، ھمے ڈول ءَ شہہ مراد ءَ ھم کسّ ءَ نہ دیستگ کہ چونیں مردمے۔ رنگ ءُ دانگ ءُ کدّ ءَ بالاد ءَ چون انت۔ ھما مردم کہ گوں آئی ءَ دچار کپتگ انت، تاھیر ءَ آھان ءَ نہ دیستگ۔ ھمے ھاتر ءَ آ گوں وتی مزنیں اپسر ءَ گشیت کہ شہہ مراد ”الوژن“ بزاں دروھاپے۔ بگندئے آ است اِنت ءُ بوت کنت نیست اِنت۔ 

چہ شہہ مراد ءَ پیسر کمشنر قاضی تاھیر ءَ دیم دنت کہ تو برو ”اسپیتیں اسپ ءَ سنج بکن“۔ آ ھیران بیت کہ اے اسپیتیں اسپ نوں چے بلاھے اپو؟ بلئے رند ءَ آ سرپد بیت کہ اے اسپیت مودیں راجی رھشونے کہ ”جمہوریت“ ءِ گپّ ءَ کنت ءُ سرکار ءَ چہ کراچی ءَ دزگیر کتگ نوں آئی ءَ برگی انت ءُ جند ءِ دمگ ءَ ”گس بند“ کنگی انت۔ چرے کار ءَ کہ آ پیّک بیت، نوں آئی ءَ پہ شہہ مراد ءِ دزگیر کنگ ءَ دیم دیئگ بیت۔ بلئے ھود ءَ کہ آ سر بیت ءُ چہ مردماں جست کنت، کسّ پہ شہہ مراد ءِ دزگیر کنگ ءَ گوں آئی ءَ تپاک نہ کنت۔

چمداں اے چیز پدّر بیت کہ زور گیریں ھاکم ءِ ھاکمی ءَ ھما مردم کہ مھلونک ءِ نزّ ءَ آھانی بامرد اَنت، آ سرکار ءِ نزّ ءَ دزّ ءُ ڈنگ اَنت۔ چو کہ شہہ مراد انچیں کارستے کہ پہ وتی مردماں جھد ءَ انت ءُ کوھاں سری اِنت، بلئے ھمے مردم سرکار ءِ نزّ ءَ آئی ءِ کانود ءَ نہ منّگ ءَ اِنت، پمشکا گرگ ءُ بندیگ کنگ بہ بیت۔

چرے جیڑہ ءَ ابید کانود ءِ سر ءَ اوں کسّہ کار ءَ شرّی ءَ ایراد گپتگ۔ ”دنیا ءِ تہا پہ ہر پد منتگیں قوم ءُ مردماں دو قانون انت۔ یکّے حاکمانی ءُ دومی رعیت ءِ قانون۔“ (بادینی، 2010، ت 13) 

دنیا ءِ مستریں دروگ ھمیش اِنت کہ کانود پہ ھرکس ءَ یکّ ڈول اِنت۔ اسل ءَ کانود جوڑ ھمے ھاتر ءَ بیت کہ سردست وتی ایردستیں مھلونک ءَ چون گر ءُ دار بہ کنت۔ اے ھجبر پہ ایردستیں ٹولیانی جوانی ءُ گھبود ءَ کارگرگ نہ بیت، بلکیں آھانی ایرماد کنگ ءِ وسیلگے۔ چو کہ انّوگیں جاوراں ما ھمے درائیں وئیلاں چمّ ءِ وت گندگ ءَ ایں۔

اشی ءَ ابید برز ءَ نشتگیں ھاکم بس نشتگ ءُ ھکم دیئنت کہ اے کار اے ڈول بہ بیت۔ آھاں گوں اے چیز ءَ کار نیست کہ کجام کاردار ءِ دل ءَ چے گوزیت۔ پہ کاردار ءَ پشت کپتگیں راہ ھمے یکّین اِنت کہ اگاں آ ھاکم ءِ کانود ءَ منّیت ءُ آئی ءِ نوکری ءَ کنت، گڑا آئی ءَ وتی تہ ءِ مردم کُشگی انت۔ پہ درور کمشنر ءِ بابت ءَ تاھیر گشیت کہ ، ”کدی آئی کمشنر شراب ءِ نشگ ءِ تہا مست آئرا ٹیلی فون کرت ءُ پرمات کہ آ چہ وتی واب ءَ بُستیت ءُ برؤت ءُ ھما یلہ ئیں گوک ءُ حراں چہ آئی ءِ بنگلہ ءِ دیما دور بہ کنت کہ ھود ءَ بنگلہ ءِ کاہ ءُ بوچّاں ورگ ءَ اتنت۔“ (بادینی، 2010 ، ت 10)

گوں ھمے گالرد ءِ وانگ ءَ من ءَ انچیں کندگے ءَ گپت کہ من تھنائی ءَ ٹھک دات۔ بلئے اسل ءَ اے کندگی ھبرے ءَ گیش تژنے پہ سرکاری کارداراں کہ آھانی بستار چے انت۔ مزنیں اپسرے کہ نشہ بیت یا مہ بیت ھم، آئی ءِ نزّ ءَ زمین ءِ سر ءَ نشتگیں ایندگہ مردم دروا کِرم ءُ لولکّ اَنت ءُ درست آئی ءِ چم پردار اَنت۔ ھمے واست ءَ آ وتی جند ءِ اپسر ءَ توار کنت ءُ گشیت کہ تو برو منی گس ءِ دیم ءِ گوک ءُ پساں گلّین کہ اد ءِ کاھاں ورگ ءَ اَنت۔

ھمے اسسٹنٹ کمشنر کہ وتی نودربری ءِ وھد ءَ آئی ءَ باریں چونیں واب دیستگ ءُ آئی ءِ دوستیں کارست، سارتر، کامیو، گورکی، ٹالسٹائی، سائمن ڈی بوائر ءُ کرکیگارڈ بوتگ اَنت۔ نوں ھمائی ءَ اپسر ءَ ھکم داتگ کہ تو برو واجہ ”گ“ ءَ دزگیر کن۔ ھمد ءَ آ سما کنت کہ سرکاری نوکری ءُ زند ءِ راستی ءِ نیام ءَ مزنیں دیوالے مکّ اِنت۔ سرکار بس ھما کاراں کنت کہ آئی ءِ جند ءِ نپ ءَ انت ءُ مردم ھما ڈول کن انت کہ پہ آھاں نپے بہ بیت۔ چو کہ شہہ مراد کنگ ءَ اِنت۔ پہ شہہ مراد ءِ دزگیر کنگ ءَ آ کہ سب ڈویژن م ءَ دیم دیئگ بیت، ھمود ءَ۔مردماں جست ءُ پرس کنت۔ نوں آئی ءَ سما بیت کہ شہہ مراد پہ وتی مھلونک ءَ چی یے۔  چہ مردمانی بازیں گوٛش ءُ گوھاں پد آ دل ءَ جزم بیت کہ شہہ مراد دزگیر کنگی اِنت۔ ھمے ھاتر ءَ آ وتی مزنیں اپسراں ھم سرپد کنائینیت ءُ آھاں پرے کار ءَ مکن کنت۔

گڈّی ءَ آئی ءَ کہ ھال گیپت شہہ مراد نادراہ اِنت، گڑا ھمد ءَ کارست تاھیر وتی دل ئیگاں کنت ءُ وتی سرکاری ھکماں ڈالچار کنت، پہ شہہ مراد ءِ چارگ ءَ گوں وتی سپاھیاں دیم پہ کپتاری ءِ کوھ ءَ رھادگ بیت۔ بلئے تا وھدی کہ آ ھما گدان ءَ سر بیت، چہ آئی ءِ سر بوھگ ءَ پیسر آئی ءَ وتی کار ھیر کتگ۔ 

”آ کرار کرار گدان ءِ نزینک ءَ سر بوتاں تو گدان ءِ تہا کرّ ءُ گوٛر ءِ ایدگہ گدانانی مردم نندوک اتاں کہ آ وتی کئوش ءُ سواساں در کرتاں ءُ گدان ءِ تہا پترتاں کہ ایدگہ مردم آیان ءَ نیام ءَ جاگہ داتاں ءُ پدا دیوان ءِ پاگواجہ وتی دستاں برز کرت دعایے یات بہ کنت۔“ (بادینی، 2010، ت 135)

شہہ مراد ءِ مرگ ءِ کسّہ اوں آئی ءَ انچیں دابے ءَ بیان کتگ کہ وانوک وت بہ زانت کہ کئے مرتگ۔ ھما اپسر کہ باریں داں چنچو وھداں آئی ءِ واھگ ھمیش ات کہ آ ھمے راجی بامرد ءَ بہ گندیت، بلئے گڈّی ءَ کہ آئی ءَ ھمے بامرد ءِ ھنکین شوھاز اِت، آ دیدار ءِ بدل ءَ پُرس ءِ پتّر ءَ رست۔

چوناھا اوں منیر ءِ گیشتریں کارست ھمے ڈول ءَ بے سوب بنت، آ بہہ وتی منزل ءَ سر نہ بنت۔ چو کہ ارنسٹ ھمینگوئے ءِ گدار”پیر مرد ءُ زِر“ ءِ کارست سنتیاگو مدام رؤت ءُ بے سوب بیت۔ گڈّی ءَ آ کہ مزنیں  ماھیگے گیپت، وتی دل ءَ گشیت کہ من سوب کتگ، بلئے پدا اوں آ داں منزل ءَ سر بیت، گوں ھشکیں دستاں رؤت۔ ھمے ڈول ءَ قاضی تاھیر یکتاب ءَ ھمے تچ ءُ تاگ ءَ اِنت کہ آ شہہ مراد ءَ بہ گندیت کہ آئی ءِ گندگ تاھیر ءِ زندگ ءِ مستریں واھگ اِنت، بلئے وھدے آئی ءَ شہہ مراد ءِ ڈسّ ءُ نشان رسیت، آ چہ گل ءَ بال بیت کہ من نوں وتی مکسد ءَ سوبین باں ءُ ھمے بامرد ءَ گنداں۔ چو سنتیاگو ءَ آ ھم پہ ھمے سوب ءَ دل ءَ گل اِنت، بلئے ھود ءَ کہ رسیت داں بامرد پیسر ءَ چرے دنیا ءَ لڈّ اِتگ۔ کارست بے سوب بیت ءُ کسّہ اوں آسر ءَ رسیت۔

دگہ چیزے اے گدار ءَ جاگھانی نام اَنت۔ مئے روایتی تب ءِ بازیں مردمے ءِ ھیال ھمیش انت کہ گدار ءَ بائد اِنت جاہ ءُ ھندانی نام وتی اسلیں دروشم ءَ بہ بنت، بلئے چو نہ انت۔ گدار ءَ اے چیز ءِ پابندی نیست کہ کارستانی نام یا جاھانی نام ھما دمگ ءِ یا سرجمیں مردمی نام بہ بنت۔ یکّ آبے اوں کارستے ءِ نام بوت کنت، چو کہ بادینی ءِ گدار بانور ءِ بنجاھی کارست ءِ نام تھنا ”م“ اِنت ءُ اے گدار ءِ درستیں جاھانی نام تھنا گوں یک یک آبے ءَ نویسگ بوتگ انت۔ پہ درور ”ق“ م“ خ ءُ ایندگہ۔ اے جوانیں ربیتے کہ کسّہ بسّ کسّہ بہ بیت، الّمی نہ انت کہ کسّہ چہ وتی دمگ ءُ ھند ءُ دمگانی نام ءَ پدّر بہ بیت، بلکیں کسّہ ءِ چاگرد وتی دمگ ءُ دور ءَ وت بہ گیشّینیت۔

چرے پھناتاں ابید اے گدار ءِ دگہ جوانی یے جاہ ءُ جاورانی ندارگ کشّی اِنت۔ ندارگ کشّی ءِ ازم ءَ چوناھا اوں منیر بلد اِنت، بلئے لھتیں انچیں ندارگ اے کسّہ ءَ آئی ءَ ساچ اِتگ، گشئے برجمیں اکسے مردم ءِ نگاھاں پدّر بیت۔

ندارگ کشّی کسّہ ءِ ھما پھنات اِنت کہ ھمیشی ءِ وسیلگ ءَ نبشتہ کار جاگھے، چاگردے یا وھد ءُ موسمے ءِ اکس ءَ انچیں رنگے ءَ پیش بہ داریت کہ وانوک وتی ھیالانی آدینک ءَ ھما جاگہ یا چاگرد ءِ سرجمیں اکسے دیست بہ کنت ءُ انچو سما بہ کنت کہ آ وت اے دمان ءَ ھمود ءَ اوشتاتگ ءُ ھمے ندارگ ءَ گوں وتی چمّاں گندگ ءَ اِنت۔

منیر ءَ گوٛر ءَ ھمے سِنچ است کہ آ ندارگانی ھمے ڈولیں زندگیں اکسے پیش داشت کنت۔ آ ھر جاہ ءُ دمگ ءَ ھما ڈول پیش داریت کہ وانوک وت ءَ را ھمود ءَ سما کنت۔

چو کہ خالد حسینی ءِ گدار ”The Kite Runner  ءَ وانگ ءَ اِتاں گڑا ھمے کابل ءِ کور ءِ ندارگ کہ نبشتہ کار ءَ پیش داشتگ ات۔ ھمے کور کہ آپے ھُشک بیت ءُ مھلونک اشی ءَ نھادی یے جوڑ کنت۔ ھمے ندارگ ءَ من انچو سما کت گشئے من وت ھم نشتگاں ھمود ءَ ءُ پٹھاناں گندگ ءَ آں کہ ھمد ءَ وتی ریڈی اش جتگ انت ءُ وڑ وڑیں چیز بھا کنگ ءَ انت۔

ھمے ڈول ءَ اے گدار ءَ اوں منیر ءَ ھر جاھے ءِ عکاسی کہ کتگ، آئی ءِ سرجمیں ندارگے چمّاں پدّر بیت۔ پہ درور یکّ ءُ دو ندارگ بہ چار اِت:

”روکپتی نیمگ ءَ کپوکیں روچ ءِ لالی ءُ زردی اچ اے برز بالاد ءُ کھنگیں مچّانی شاحاں درا اَت، چشکہ کسے گوں وتی دست ءَ ھود ءَ آزمان ءِ سر ءَ رنگ چٹ داتگ۔“ (بادینی، 2010، ت 36)

”نوں حرانی سر ءَ زال کار ءُ زھگ سوار درا بوتاں وھدیکہ آیانی گسی مُرگ پشت ءَ چپّی درنگ چو مروکیں ڈونڈ ءَ درا بوتاں ءُ آیانی مشی ئیں کچکّ ءُ بینٛگ ہر بوچ ءِ سر ءَ اوشتان ءُ وتی پادگے برز کنان مسّ کنان ءُ بو چّاں بو کنان کدی چہ کاروان ءَ آ دیم بوتاں ءُ کدی کش ءُ پہنات ءَ گوں واجہ ءُ گودیاں روان بوتاں۔“ (بادینی، 2010، ت 74)

اے گدار ءِ ندارگ کشّی بے درور اِنت بلئے جوانیاں ابید، اشی ءَ بازیں نزوری یے است۔ یکّے وَ زبان ءِ جیڑہ کہ زبان چٹ مانگیشّ اِتگ ءُ نہ منیر ءَ رھبند ھیال کتگ، نہ کہ بلوچی ءِ تب ھیال کتگ، بلکیں ھر ڈول کہ آئی ءِ دل ءَ آھان بوتگ، ھما ڈول ءَ آئی ءَ کسّہ نویسان کتگ ءُ شتگ۔

چو کہ اے کسّہ ءِ بیانکار ”سیمی مردم“ اِنت ءُ آ وت کسّہ ءَ ھوار نہ اِنت بلئے یک جاھے اناگت ءَ کارست چہ ”آ“ ءَ مٹّ بیت ءُ وت سر ءَ ”من“ بیت۔ 

”نوں آئی واھگ ءُ رعیت ءِ واھگانی تہا پرک ات، بلئے وتی دل ءَ صاف دارگ ءَ پہ الّمی ات کہ من ایمانداری بہ کرتیں نہ کہ من وتی گوٛستگیں گپّانی سر ءَ وت ءَ را حجالت حیال کرت ءُ من نہ لوٹت۔“ (بادینی، 2010، ت 33)

اد ءَ نوں کارست نہ کہ وت کلامی ءَ اِنت ءُ نہ گوں دگرے ءَ ھبر ءَ اِنت، بلکی  آ وتی دل ءَ جیڑگ ءَ اِنت ءُ آئی ءِ جیڑگانی بیان کنوک دگرے۔ اے مزنیں ردی یے ءُ اے ڈولیں ردی بائد اِنت چوشیں مزنیں نبشتہ کارے مہ کنت۔

دگہ یک مزنیں جیڑہ یے ایش اِنت کہ منیر گشئے برے برے مجبور اِنت کہ وتی ھر کسّہ ءَ جنکّی یا مھرانکی جیڑہ یے الّم ھوار بہ کنت۔ 

اے گدار ءَ اوں ناز پری نامیں جنکے ءِ کسّہ ھوار اِنت۔ ناز پری جنکانی سکول ءَ ٹیچرے ءُ آ ھمود ءَ یک روچے قاضی تاھیر ءَ گندیت ءُ آئی ءِ دیوانگ بیت۔ بلئے تاھیر ءِ سر ءُ گوشے ھم سئی نہ اِنت کہ آ جنکے ءَ دوست بیت۔ یک شپے آ ماھکانی ءَ چہ وتی لوگ ءَ درکپیت ءُ ریک ءَ رؤت۔ ھمود ءَ آ ھمے جنک نازپری ءَ گندیت۔ گوں اوّلی نیاد ءَ نازپری آئی ءَ گشیت کہ تو من ءَ دوست بئے ءُ تاھیر ءَ ھم دوست بیت۔  ھمے یکّیں نیاد ءَ آ مھر ءُ دوستی ءِ اکرار ءُ پیمان کن انت، ھمے یکّیں شپ ءَ تاھیر آئی ءَ امباز کنت ءُ بوسیت۔

چرے ھبراں یکّ چیزے پدّر بیت کہ مھرانکی کسّہ ءُ کوچّگی جنکانی تب ءُ  مھری چست ءُ ایراں چہ نبشتہ کار چٹ نا آشنا اِنت۔

اگاں کسے کوچّگے ءَ نشتگ، آ زانت کہ ھچ ڈولیں جنک وت سر ءَ وت نئیت ءُ پہ مردینے ءِ ودار ءَ ریک ءَ نہ نندیت۔ اگاں بہ نندیت، گوں وتی دوستیں مردم ءَ دچار ھم بہ کپیت، گپّ ءُ دیوان ھم بہ کنت، بلئے اوّلی دیدار ءَ گوں کوچّگی جنک پہ واس ءُ امباز ءَ نہ رسیت۔

ھر کسّہ گوں وتی چاگرد ءَ بندوک اِنت ءُ اے کسّہ ءِ چاگرد ءَ  نازپری ءِ وئیل ھچ ڈول ءَ ھمدپ نہ انت۔ پدا گوں ھمے یکّیں نیاد ءَ نازپری ءُ تاھیر ءِ مھر ءِ کسّہ گار ءُ گور بیت۔ نہ چریشی ءَ پیش جاگھے اشانی مھر ءِ کسّہ است اِنت ءُ نہ رند ءَ۔

اے گدار  ھمے نزوریاں ابید وتی دور ءِ جوانیں گدارے۔ اگاں اد ءَ نبشتہ کار ءَ کمو دلگوش گوٛر کتیں ءُ دوار وتی جند ءِ کسّہ بہ چار اِتیں، بگندئے اے نزوری آئی ءِ چمّاں بہ ترّ اتین انت ءُ آئی ءَ کشّ اتین انت۔

سرشون:

بادینی، منیر احمد، (2010)، اسپیتین اسپ ءَ سنج بکن، نیو کالج پبلیکیشنز آرچر روڈ، کوئٹہ

۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔

شوھاز