۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔
”پجّار “ میلان کنڈیرا ءِ گدارے کہ ڈاکٹر علی دوست بلوچ ءَ بلوچی ءَ رجانک کتگ۔ اے گدار گوستگیں سال ءَ چہ بلوچی اکیڈمی کوئٹہ ءِ نیمگ ءَ چاپ بوتگ۔ کنڈیرا چو کہ انچیں نبشتہ کارے کہ زمانگ ءَ چہ بلوچ وانوکاں ونتگ ءُ دوست داشتگ۔ بگندئے آئی ءِ دوست دارگ ءِ مستریں نیمون ھمیش انت کہ کنڈیرا ءِ گیشتریں کسّہ وجودی شھزانتی ءِ چاگرد ءَ ترّ اَنت ءُ بلوچانی اوں مزنیں ٹولی یے وجودیت ءِ منّوگر اِنت۔
بلوچ چاگرد ءِ ردوم چہ زمانگاں انچیں دابے ءَ بوتگ کہ بلوچ مدام وتی پجّار ءِ جنگ ءَ گیروشگ اِنت ءُ وجودیت ءِ بنداتی پدیانک ھمے پجّار ءِ شوھاز اِنت۔ اے ٹولی نیکرائی، چاگردی یا راجمانی داتگیں پجّار ءُ زند ءِ مانا ءِ منّوگر نہ اِنت، بلکیں اشانی نزّ ءَ زند ءُ مرگ ءِ نیام ءَ تپاوت ءِ شوھاز ءُ زند ءَ مانا دیئگ ھر بنی آدم ءِ وتی کار اِنت۔ اگاں کسے راجمانی یا نیکرائی رھبندانی رندگیری ءَ پہ زند ءَ مانایے شوھاز بہ کنت، آ وت ءَ را ھجبر پد جت نہ کنت۔
اے گدار ءِ کارست اوں انچیں مردم اَنت کہ دنیا ءِ دود ءُ ربیدگ ءُ چہ چاگردی گر ءُ بند ءُ کانوداں یاگی اَنت، بلئے پدا اوں وتی پجّار ءِ شوھاز ءَ سربتگ انت۔ گدار ءِ بنجاھی کارست ژاں مارک ءُ چینٹل انت۔ چینٹل مزن اُمریں جنوزامیں جنینے ءُ ژاں مارک ءِ دوستدار اِنت۔
چینٹل نارمنڈی ءِ تیاب ءَ ژاں مارک ءِ گندک ءَ کئیت ءُ ھمد ءَ آ ھوٹل ءَ کہ سر بیت، ژاں مارک چہ آئی ءَ پیسر درکپتگ ءُ ھمائی ءِ شوھاز ءَ شتگ۔نوں چینٹل آئی ءَ شوھاز کنت ءُ ژاں مارک چینٹل ءَ شوھاز ءَ اِنت۔ ھمے نیام ءَ چینٹل کہ واتر ھوٹل ءَ کئیت ھود ءَ وانکشّ وت ماں وت ءَ گپّ اَنت۔ آ ٹی۔وی ءَ رپورٹے ءِ سر ءَ تران ءَ انت کہ اے زمانگ ءَ مردم ھچ جاگہ پھمیان نہ اِنت۔ ھرجاگہ کیمرھانی چمّ آئی ءَ سکّ اَنت کہ آ کجا رؤت ءُ چے کنت؟ چے گشیت، چے وارت، کجام وھد ءَوپت ءُ واب کنت، چونیں ھپّوک کارمرز کنت؟ بزاں کہ چوشیں ھچ چیزے نیست کہ آ چہ دومیگاں اندیم بہ بیت، بلکیں مردمانی ھرچی دومیگانی دیما پدّر اَنت۔ اے دور ءِ مستریں جنجال ھمیش اِنت کہ بنی آدم ھچ ڈول ءَ آجو نہ انت۔ بلکیں آ ھرچی کنت یا ھرچی ءِ واھگ داریت، اے ھال دومیگاں سر بیت ءُ ملکی چاروگی ادارگ ءُ ایندگہ ٹولی شپ ءُ روچ آئی ءِ سر ءُ پُراں دلگوش انت ءُ نہ دیستگیں دابے ءَ آئی ءَ ھمے شون دیئنت کہ آئی ءَ چے کنگی انت ءُ چے نہ کنگی انت۔ متلب مردم ءِ جند ءِ ذات ءَ ھچ بستار نیست۔
دومی نیمگ ءَ چینٹل ھمے ھبر ءَ ھیران انت کہ مردم کہ اینچو چار ءُ گزار کنگ بنت گڑا ھمے مردم کہ بیگواہ کنگ بنت، چوں کس سئی نہ بیت کہ اے چوں بیگواہ کنگ بوت ءُ کجا برگ بوت انت؟ اے استیں وھد ءَ مئے ھ۔ جیڑہ انت۔ مردم چہ گساں بیگواہ کنگ بنت، بلئے کسّی گوش ءَ مورے ھم نہ وارت ءُ کسّ نہ زانت کہ اے مردم کجا انت۔ ھمے جیڑگاں گوں چینٹل وتی ھیالانی تھا ژاں مارک ءَ ھم ھمے وڑ ءَ گار ءُ بیگواہ بوھگ ءَ گندیت۔
اد ءَ کسّہ چہ بندات ءَ بازیں چیزے پدّر کنت۔ آئی ءِ اے ھیال کنگ کہ ژاں مارک گار ءُ بیگواہ بوتگ، یک گوٛرے انچائیں گمانے، بلئے راستی ءَ اوں چو بوت کنت کہ بگندئے ژاں مارک بیگواہ انت ءُ آئی ءَ سما نہ انت۔ اے ڈولیں جاوراں راستی کجام انت ءُ دروگ کجام انت اشانی نیام ءَ تپاوت ھلاس بیت۔ بنی آدم کہ ھردیما دومیگانی چمّ ءِ چیر ءَ بہ بیت ءُ آئی ءِ وتی منّ ءَ کتگیں ھر پیسلہ دگہ نہ دیستگیں زورے ءِ رھشونی بہ بیت۔ پہ اے ڈولیں مردم ءَ مادنیں راہ ءِ شوھازگ ارزانیں کارے نہ انت۔
نوں اے ڈولیں جاوراں یا وَ کسے وتکشی کنت ءُ وت ءَ را چرے بازیں تیل ءُ بنداں رکّینیت یا گڑا دانکہ زندگ اِنت ھمے جنجالانی دیمپان بہ بیت۔ چو کہ چینٹل دل ءَ گشیت: ”آئرا داں وتی زند ءِ ھلاسی ءَ بے رھمیں ترسے ءِ وھد ءُ ساھت گوازینگی انت۔“
بزاں اے ڈولیں جاوراں کہ تئی ”جند“ ءَ ھچ بستار نیست۔ راستی ھم انچو لڑ ءُ بڑ اِنت کہ ھچ چیز ءِ سر ءَ بیسہ کنگ نہ بیت۔ اے زمانگ ءَ اگاں زندگ بوھگ لوٹ ئے گڑا ھر ساھت گوں ھمے جنجالانی دیمپانی ءَ گوازینگی انت۔ اگاں چوش کت نہ کن ئے گڑا چداں جِسگ ءِ راہ وتکشی انت، نیامی دگہ ھچ راہ نیست۔
اے کسّہ ءِ سرجمیں مجگ اوّلی در ءِ سئے ئیں تاکدیماں سما کنگ بیت۔ اگاں کسے ءَ پیسر ءَ کنڈیرا ءَ ونتگ، پہ آئی ءَ کسّہ ءَ گوں ھمبراہ بوھگ مشکل نہ اِنت۔ بلئے چو کہ نبشتہ کار نوکی ءِ منّوگر اِنت، پمشکا کسّہ وتی وڑ ءَ جنزان کنت۔کسانیں بھر ءُ ٹکّر ءُ جاھے جاھے انچیں ھبر ءُ جیڑہ ءَ کہ مئے نزّ ءَ اے ھچیں جیڑہ نہ انت۔ بلئے اسل ءَ زندگی ءِ سر ءُ پُراں ھچ چوشیں چیزے نیست کہ آئی ءَ ارزشتے مہ بیت۔ مئے زند ءَ ھواریں ھرچی ءِ سان وڑے نہ وڑے ءَ مئے سر ءَ کپ انت۔
چو کہ ژاں مارک وتی دوستدار چینٹل ءَ بے نامیں نِمدی نبشتہ کنت گڑا چینٹل دل ءَ ھمے گشیت کہ بگندئے اے ھمے پکیر اِنت کہ آھانی لوگ ءِ کرّ سجّھیں روچ ءَ درچکے ءِ چیر ءَ نشتگ۔ بوت کنت ھمے پکیر کہ آئی ءَ دگہ ھچ وس نیست ءُ آئی ءَ را چینٹل دوست بوتگ، پمشکا نمدی نبشتگ ئِے۔
چرے گمان ءَ ھمے پدّر بیت کہ مئے چاگرد ءَ ھرچی یے کہ است، آ گوں ما وڑے نہ وڑے ءَ ھمگرنچ انت۔ تُری پکیرے بہ بیت، پنڈوکے یا یک روچی اتکگیں مساپرے۔
بلئے چینٹل ءِ ھیال چیا پکیر ءِ نیمگ ءَ رؤت کہ پکیر آئی ءَ نمدی نبشتہ کنگ ءَ انت؟ اسل جیڑہ ھمیش اِنت۔
مردمے تُری ھر ڈول بہ بیت، آ مدام دومیگانی دلگوش ءَ وتی نیمگ ءَ گوٛر کنگ ءِ واھگ دار اِنت۔ اگاں کسے ءَ پورئیں چاگرد ڈالچار بہ کنت، پہ آئی ءَ تورناک تریں چیز آئی ءِ بے پجّاری انت۔ چینٹل اوں ھمے جیڑہ ءِ دیمپان انت۔
ژاں مارک (چینٹل ءِ دوستدار) گندیت کہ چینٹل سکّ ملور اِنت گڑا آ یکتاب ءَ جست ئِے کنت کہ ترا چے انت؟ گڈّی ءَ ژاں مارک کہ زور ءَ پِر دنت ئِے گڑا گشیت:
”مردین نوں منی نیمگ ءَ چکّ نہ جن انت ءُ نہ چار اَنت۔“
پہ جنینے اے ھبر سکّ تورناک انت وھدے مردین آئی ءِ نیمگ ءَ دلگوش گوٛر مہ کن انت۔ اشی ءِ بزانت ھمیش انت کہ نوں آئی ءِ ارزشت ھلاس بوتگ۔ مردمے ءَ کہ اے دنیا ءَ ھچ بستار مہ بیت، پہ آئی ءَ زندگ بوھگ سکّ گران اِنت۔ بنی آدم ءِ سرجمیں زند ءِ جھد ءُ جپا بس پہ ھمے یکّیں نیمون ءَ انت کہ آئی ءَ بستارے بہ بیت، نامے بہ بیت، چاگردی بالادے بہ بیت۔ اگاں ھچ کہ نہ بیت پہ آئی ءَ زند ءِ مانا اوں ھلاس بیت۔ چینٹل ھم ھمے ڈولیں بے پجّاری ءِ جنجال ءَ چہ گوٛزگ ءَ انت۔ اشی ءِ توجیل ءَ ژاں مارک اے ڈول کنت کہ آئی ءَ بے نامیں نِمدی نبشتہ کنت ءُ آئی ءَ گشیت کہ تو انگت زیبا ئے ءُ سکّ زیبا ئے۔
چینٹل نہ زانت کہ نمدی کئے نبشتہ کنگ ءَ اِنت، بلئے پدا اوں آ گل ءَ بال بیت کہ آ انگت زیبا اِنت ءُ کسے ءِ دل ءَ تاھیر دات کنت۔ ھمے مارشت ءَ گوں پدا آ جوان ترّان بیت۔ بزاں مردم کدی چہ وت ءَ شزار نہ بیت، اگاں کسے آئی ءَ دلگوش گوٛر بہ کنت ءُ ھمے باور بہ کنائین ایت کہ تو ھم است ئے ءُ تو اوں کسے ءَ دوست بئے۔
چینٹل اوں ھمے بے نامیں نمدیاں زوریت ءُ وتی گوٛربندانی تھا ایر کنت۔ مردم ھرچی کہ پیر بہ بیت، آئی ءِ مھر ءِ واھشت ھلاس نہ بیت۔ آئی ءَ زند دوست بیت ءُ پہ زند ءَ مدام مانایے ءِ شوھازیگ بیت۔
سرجمیں گدار ءِ وئیل ھمے جیڑہ ءِ چاگرد ءَ ترّ اَنت کہ مردم پرچا پہ وت ءَ پجّارے لوٹیت یا پرچا زند ءَ مانایے دیئگ لوٹیت؟ زند ءِ جند اوں ھمیش انت کہ مردم اگاں آجو اِنت، وتی ابرمی جبلّتانی درشان ءَ کت کنت، گڑا آ زندگ اِنت۔ اگاں پہ وت زند ءَ مانا کت کنت، گڑا زندگ انت۔ بلئے ھمے مارشت ءَ چہ زبھریں مردم نہ زندگاں شمار بنت ءُ نہ کہ زند ءِ تام ءُ لذّتاں گپت کن انت۔
کنڈیرا ءِ اے گدار اوں چو آئی ءِ ایندگہ گداراں بے مٹّ اِنت، بلئے آئی ءِ رجانک کنگ ارزانیں کارے نہ انت۔ کنڈیرا وتی گلگدارے ءَ وت ھمے ھبر ءَ کنت کہ رجانکاراں باز جاگہ منی ساچشت انچو پٹّینتگ انت کہ من وت اوں پجّا نیاؤرتگ انت۔ رجانک ءِ وھد ءَ تھنا لبزانی رجانک ساچشت ءَ گوں آمید کت نہ کنت، بلکیں ھما موسم ءُ کیفیت ءُ نبشتہ کار ءِ درشانداب ءَ وتی زبان ءَ آرگ کمال اِنت۔
ڈاکٹر علی دوست بلوچ ءَ وتی وس ءَ جھد کتگ ءُ آئی ءِ گشگ انت کہ من اردو ءُ انگریزی ھر دو رجانک دیما کتگ انت ءُ نوں بلوچی ءَ رجانک کتگ۔ بلئے چہ رجانک ءَ زانگ بیت کہ علی دوست ءَ تھنا اردو رجانک زرتگ ءُ اردو رجانک ءَ ھوار آئی ءَ گالردان ءَ لبز پہ لبز رجانک کتگ۔ کسّہ یے وَ رجانک کتگ، بلئے کسّہ ءَ بلوچی گوناپے دیئگ ءَ سوبین نہ بوتگ۔ اد ءَ یکّ ءُ دو گالرد پہ درور بہ چار اِت:
”چے تو ہیروشیما ءِ سر ءَ کپتگیں ایٹم بمب ءِ چیریں نام ءَ گوٛشت کن ئے؟“
اشی ءَ اگاں تچک ءَ اردو ءَ بہ چار ایں گڑا چوش بیت۔”کیا آپ ہیروشیما پہ گرائی گئی ایٹم بم کا نام بتا سکتے ہیں؟“
بلوچی ءَ ھچ ڈولیں جست چہ ”چے“ ءَ بندات نہ بیت، بلکیں ھر گپّ انچو گشگ بیت ءُ گپّ ءِ انداز جستی بیت۔ اگاں ھمے گالرد ءَ ما بلوچی تب ءَ نبشتہ بہ کن ایں، چوش بیت۔
”تو زان ئے ہیروشیما ءِ سر ءَ کپتگیں ایٹم بمب ءِ نام چے بوتگ؟“
گپّ ھما یکّیں اِنت، بلئے گڈّی گالرد بلوچی ءِ تب ءَ اِنت ءُ اوّلی بلوچی ءَ انت بلئے اردونءِ تب ءَ اِنت۔
یا اے گالرد ءَ بہ چار اِت: ”تو اے پسند کن ئے کہ من آھاں بہ وانیں؟“
اشی ءِ تچک ءَ اردو اے ڈول بیت: ”آپ یہ پسند کریں گے کہ میں ان کو پڑھوں؟“
ھمے ڈولیں بازیں ھورتیں چیز رجانکار ءَ ھیال نہ کتگ انت۔ اگاں کمو گیشتر وھد بہ داتین ئِے، اے رجانک انگت شوک تر بوتگ ات۔
۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔
شوھاز
No comments:
Post a Comment