ششمی بھر
۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔
چہ سیلیازہ ءَ کہ ما گوٛست ایں نوں کوھانی سبزگ گیش بوھان بوت۔ ھما رنگیں کوہ ءُ ھما کور، ھما ندارگ، ھور ءِ شنزگ، ھرچی ھما ڈول ات، بس سبزگ گیش بوھا ات ءُ ندارگ مٹّان اِتنت۔ شپانک گوں وتی رمگاں ھمے کوھانی دیما کھچراں درا بوت انت۔ سرانوھانی تمبو ھم ھرجاہ مکّ اِتنت۔ جنزان ءَ دانکہ ما دانہ سر ءِ کوھاں سر بوت ایں۔ سھب ءَ ما ڈڈّیں ارزبندے کتگ ات، پمشکا سنگت ھم توانگر ءُ توانا اِتنت۔ لاپ ءِ جیڑہ کہ نہ بیت گڑا مردم ابرم ءِرنگاں سما کت کنت۔ شدیکّیں مردمے ءَ تو ھرچی بگش کہ ماہ چو زیبا اِنت، ابرم اینچو ڈولدار اِنت، اے کوھانی ندارگ چوش اِنت یا اے زیبائیں کاڈ ءِ زیبائی ءَ بہ چار، بلئے آئی ءَ بس یک چیزے ھرجاہ گندگ کئیت۔ ابید ءِ نان ءَ شدیکّ ءِ چمّ پہ ھچی ءَ نہ کپ انت۔ نوں مئے سنگتانی اوں شد ءِ جیڑہ گیشّ اِتگ ات، پمشکا گوں ھر ندارگ ءِ گندگ ءَ نیاز گشیت اشی ءَ بہ چار یار چون زیبا اِنت۔ اشرف ھم بود کتگ ات ءُ گشان ات، ”اوگورہ، دا دین گھرونا“ (اے سبزیں کوھاں بہ چار)۔ ھمے کوھانی نیام ءَ یک جاھے ایف۔سی ءَ چیک پوسٹے جتگ کہ ھر رھگوٛزی ءِ انٹری ءَ کنت دانکہ زانگ بہ بیت چداں روچے چنچو گاڑی ءُ چنچو مردم در کپیت ءُ چنچو بلوچستان ءَ کئیت۔
اے چیک پوسٹ بلوچستان ءُ کے۔پی۔کے ءِ سیمسر اِنت۔ ما کہ اِد ءَ رست ایں، ما نہ داشت۔ سپاھی یے مئے دُمب ءَ کپت ءُ گاڑی یے داشت ءُ گشت ئِے، ”پدی کن اِت وتی گاڑی ءَ، کجا رؤگ ءَ اِت شما؟“
سپاھی انچو گپّ ءَ ات، گشئے زانا ما آئی ءِ زرگپتیں گلام ایں۔ نصی ھم وتی پٹھانی رگ ءَ اتک ءُ مرد ءَ را نر ءَ نر جوابت دات کہ من وتی گاڑی ءَ پُشت ءَ نہ کناں۔ ترا انٹری کنگی انت، ھمد ءَ بیا۔ مرد ءَ باھند کت، نصیب ھم پد نہ کنز اِت۔ گشیت، شما کہ انٹری کن اِت گڑا بورڈے بہ جن ات، اے وڑ کئے زانت کہ شما اد ءَ چے ءِ واست ءَ نشتگ ات۔ البت سپاھی گپّ ءِ وڑ ءَ نہ ات۔ گڈّی ءَ نصیب سر کپت ءُ شت انٹری یے کت۔ ھود ءَ ھم جنگے کت ئِے۔ نیاز اجکّہ ات کہ اے مرد سر ءَ وشّ اِنت گوں سپاھیاں اے ڈول گپّ ءَ اِنت؟ پہ من اے نوکیں ھبرے ات بلئے من پٹھاناں منّ آں کہ نریں مرد اَنت۔ چو مئے ڈول ءَ ھرجاہ سر ءَ جھل نہ کن انت ءُ سپاھیانی پوتّاریاں اوپار نہ کن انت۔
چداں کہ ما چٹّ اِتیں نوں دانہ سر ءِ کوھانی ندارگ زیبا تر بوھان بوت انت۔ اے کوہ انچو برز اَنت کہ پہ چارگ ءَ مردم ءَ وتی گردن پدی کنگی اِنت۔ جھل ءَ کور ءِ سبز آپ تچگ ءَ اِنت، نیام ءَ کشک اِنت ءُ برز ءَ سبزیں کوھانی مکّیں ٹلّ اَنت۔ کوہ چاناھا ھم من ءَ دوست بنت کہ کوھاں گوں بلوچ ءِ مھکمیں سیادی یے است۔
جنزان ءَ ما کہ چہ دانہ سر ءَ گوٛست ایں دیما راہ تچک بوت ءُ ما پڑگے ءَ رست ایں۔ درابن ءِ دمگ کہ بندات بوت اناگت ءَ گاڑی راہ ءِ سر ءَ اوشتات۔ ما ھیران بوت ایں کہ اے گیابان ءَ گاڑی ءَ چے بوت۔ نہ نزّیک ءُ گوٛر ءَ لوگے درا ات ءُ نہ دگہ ھلک ءُ میتگے، ابید چہ ببّر ءَ دگہ ھچ نیست ات۔ نصیب درکپت ءُ گشت ئِے کہ گاڑی ءِ ٹیل کٹّ اِتگ انت۔ من چیر ءِ بروتاں بچکند اِت ءُ نیاز ءَ چار اِت۔ نیاز انچو زھر ءَ پُر اَت۔ گشیت، من دل گشگ ءَ انت اے مرد ءَ بگر جانپٹ پہ چانپٹ کن۔ سپر ءَ ڑے مردم در کپیت، گاڑی ءِ ٹیل بہ کٹّ انت۔ اے گیابان ءَ نوں ما ٹیل چہ کجا بیار ایں۔ ما گشت کہ ژوب ءَ ٹیلے مان کن، بلئے نصیب ءَ کئے سرپد کنت۔
برھال سپر اِنت ءُ سپر ءَ اے ڈول بیت۔ ما گاڑی راہ ءِ کش ءَ اوشتارینت ءُ نصیب ءَ چمد ءَ ٹرکے دست دات ءُ ٹیل ءِ گرگ ءَ شت۔ اشرف ءُ نیاز ھمے ببّرانی تھا وئیل بوت انت دانکہ گس ءُ بازارے بہ پٹّ انت۔ من کرہ ششت ءُ چاھے پِر کت۔
اشرف ءَ باھند کت کہ ما اد ءَ گیابانے ءَ کپتگ ءُ بزّگ ایں ءُ تو نشتگ ءُ چاہ ورئے۔ چونیں مردمے ئے تو۔ من گشت پہ چاہ ءِ ورگ ءُنہ ورگ ءَ ٹیل ءَ وَ کار نیست۔
چاہ کہ تیار بوت، تا وھدی نصیب ھم گوں ٹیلاں اتک ءُ ما چاھے وارت، پدا چداں راہ کپت ایں۔ کساس کلاکے ءَ پد ما ڈیرہ اسمائیل خان ءَ سر بوت ایں۔
اے شھر ءِ تھنا سیمسر جتا انت، دمگ جتا انت، بلئے اد ءَ ھرجاھے کہ رؤئے اے دمگ بلوچستان ءِ رنگ ءَ جنت۔ ابید چہ مردماں اد ءِ موسم ءُ ندارگ کل چو بلوچستان ءَ اَنت۔ چوناھا ھم اے دمگ ءِ ھاک ءَ گوں بلوچ ءَ سیادی یے است کہ اے ھم یک دورے بلوچ ءِ بُنجل بوتگ۔ پولکار اے ھبر ءِمنّوگر اَنت کہ ڈیرہ اسمائیل خان ءِ نام ھم بلوچ سردارے ءِ نام ءَ ایر کنگ بوتگ۔ پانزدھمی کرن عیسوی ءِ دور ءَ بلوچ ءُ پٹھان ٹکّ کہ اتکگ ءُ اد ءَ جہہ منند بوتگ انت گڑا اے دمگ ءِ ھاکم سردار سھراب خان دودائی بوتگ۔ چہ سردار سھراب خان ءِ نام ءَ من لبز ”خان“ ءِ ترانگ ءَ کپتاں کہ مئے دمگ ءَ بازیں مردمے ھمے سرپد بیت کہ اے لبز بس پہ پٹھاناں کارمرز بیت ، بلئے اسل ءَ چو نہ انت۔ اے لبز بندر ءَ ترکی ءُ منگول زبان ءِ لبزے کہ اشی ءِ بزانت ھاکم یا بادشاہ اِنت۔ بزاں داں زمانگے ءَ اے لبز بس پہ ھاکم ءُ بادشاھاں کارمرز بوتگ۔ بلئے نوں کہ ھرکس وتی دل ءَ بادشاہ اِنت نوں اے لبز اوں پہ ھرکس ءَ انت۔ کسے اگاں ریڈی یے ءِ ار ءَ پیماز بھا کنگ ءَ اِنت، آ اوں وت ءَ را خان گشیت۔ گنجیں خان ءُ میراں نوں انچو کتگ کہ برے برے ھمے نام ءِ سر ءَ مردم ءَ بد کئیت۔ اگاں شمارا باور نہ بیت، بلوچستان اسمبلی ءَ نشتگیں گنجیں خان ءُ میراں بہ چار اِت، وت سرپد بئت۔
ھیر ما سردار سھراب خان دودائی ءِ کسّہ ءَ اتیں۔ سھراب خان ءِ بچّ سردار اسمائیل خان ءِ سبب ءَ اے ھند ءِ نام ڈیرہ اسمائیل خان ایر کنگ بوتگ۔ ڈیرہ ءِ بزانت تمبو، ھنکین یا بنندی انت ءُ اسمائیل خان چو کہ اے دمگ ءِ ھاکم بوتگ، پمشکا اے دمگ ڈیرہ اسمائیل خان گشگ بیت۔ اشی ءَ ابید غازی خان ءُ فتح خان ھم سھراب خان ءِ بچّ بوتگ انت کہ آھانی نام ءِ سر ءَ ڈیرہ غازی خان ءُ ڈیرہ فتح خان ءِ دمگ نامدار اَنت۔ بزاں بلوچ ھاکماں داں مزنیں مدّتے ءَ اے دمگ ءَ ھاکمی کتگ۔ البت نوں نہ بلوچ ھاکم منتگ انت ءُ نہ اے دمگ ءِ بلوچ چو بلوچ ءَ اَنت۔ گیشتریں مردماں وتی ماتی زبان شمشتگ ءُ نوں سرائیکی کن انت۔ سرائیکیاں ابید اد ءَ دومی مستریں آبادی پٹھانانی انت کہ آھاں انگت وتی ربیدگ ءُ زبان برجاہ داشتگ۔
چہ بلوچ ءُ پٹھانانی آھگ ءَ پیسر ھم اے دمگ ءِ مزنیں راجدپتری پژدرے است۔ اے دمگ چو کہ گیشتر پٹّ ءُ میدانے ءُ سندھ کور ءِ روکپتی نیمگ ءَ انت ءُ سندھ کور چمداں گوٛزیت، پمشکا چہ زمانگ ءَ اے سبز ءُ میزریں دمگے بوتگ۔ اد ءَ گندھارا دودمان ءِ دمب تنیگت ءَ است انت کہ ”رحمان ڈھیری“ دمب ءِ نام ءَ زانگ بنت۔ اے دمب کساس 3300 پ م ءِ دور ئیگ انت۔ بزاں ھما وھد ءَ اد ءَ آبادی بوتگ۔ اشی ءَ ابید ”ھندوشاھی کٹم“ ءَ ھتمی کرن ءَ بگر داں دھمی کرن عیسوی ءَ اے دمگ ءَ ھاکمی کتگ ءُ اشانی دور ءِ چیدگ ءُ دمب ھم است انت۔ اشانی بنجل سندھ کور ءِ لمب ءَ بوتگ کہ نوں ”کافر کوٹ“ ءِ نام ءَ زانگ بیت۔ کافر کوٹ ھندوھانی مزنیں بنجلے بوتگ کہ اد ءَ اشاں مزنیں کلاتے ءَ ھوار دنیا ءِ مندر بستگ۔ اے مندرانی ڈول ءُ ڈیلّ ءَ چہ زانگ بیت کہ اد ءَ نندوکیں مردم گیشتر بھگوان شیو ءُ وشنو ءِ منّوگر بوتگ انت۔ رند ءَ کہ محمود غزنوی چہ افغانستان ءَ لانک ءَ بندیت ءُ ھندوستان ءِ دمگانی سر ءَ اُرش کنت، گڑا اد ءِ ھندو ھاکم جے۔پال ءُ آنند پال ءَ پروش ئِے دات ءُ اے دمگ ءِ سر ءَ قبضہ کت ئِے۔ غزنوی ءِ آھگ ءَ پد کہ اد ءِ مردم مسلمان بوت انت گڑا ھندوھانی ھمے بنجل ءِ نام اش ھم مٹّ کت ءُ اے جاہ ءِ نام اش ”کافر کوٹ“ کت۔ نوں ھما انت کہ کافر کوٹ ءَ نام کپتگ۔
ما چمداں کہ گوٛزگ ءَ اتیں گڑا من سنگتان ءَ گشت رو ایں کمے ھمے دمباں چار ایں، بلئے کس جاڑی نہ بوتم نیاز ءَ وَ باھند کت کہ تو اگاں شت ئے، بزاں شپے پدا ھمد پ جلّ ئے ءُ داں اسلام آباد ءَ سر بوھگ ءَ مارا ھپتگے راہ ءَ لگّیت۔ ھیر من اے واھگ ھمود ءَ گٹگیر کت۔ بلئے ڈیرہ ءِ ندارگاں من ءَ چٹ گوں وت مشکول کتگ ات۔ یکّے وَ بلوچستان ءِ ھاک ءِ رنگ ءَ ات، دومی مچّاں اے دمگ گنتر زیبا کتگ ات۔ انچیں پڑگ ءُ یلہ ئیں ڈگاراں ھرجاھے کہ چمّ کپت انت داں مچّ درا بوت انت۔ من نیاز ءَ گشت اے درچک ھم چو بلوچ ءَ اِنت، اشی ءَ ھرجاھے کہ جاہ رسیت ھمود ءَ وت ءَ زندگ داریت ءُ ھر ڈولیں جاوراں وتی ھستانک ءَ برجاہ داریت۔ جاھے جاھے یکّ یکّ دانگے مچّ درا بوت کہ آئی ءِ کش ءُ کرّ ءَ ابید ءِ جنگلی درچکاں دگہ ھچ درا نہ بوت۔
ھمے ندارگ ءَ من ءَ بلیدہ ءِ ترانگ ءَ پرّینت۔ بلیدہ ءَ کہ مچکدگ ءِ جنگل برھم ات، آ وھدی گیشکور ءِ انچیں زیبائں ندارگے ات کہ لائک ءِ چارگ اَت۔ گیشکور ءَ مھلونک ءَ مچّ کِشتگ ءُ یلہ داتگ ات کہ چہ کور ءَ آپ اش وارت ءُ ھامین ءَ مھلونک ءَ شت ءُ ھامین کت۔ ما ھمے مچّانی بُن ءَ گشت ءُ پون چت۔ وھد ءِ تب ءُ مئیل مٹّان بوت۔ مھلونک سیر ءُ ھزگار بوت، لوگانی دیوال برز تر بوھان بوت انت۔ کور تنک بوھان بوت ءُ مچکدگ آپ ءَ بران کت۔ چیزے آپ ءَ برت ءُ چیزے ڈکّال ءَ کُشت۔ نوں ھمے ندارگ انچو ابیتک انت کہ جنگل ءَ ابید ءِ زردیں کاش ءُ ککّاں دگہ ھچ پشت نہ کپتگ ات۔ بس مئے ھمے واھگ اِنت کہ اے دمگ چو مئے گیشکور ءَ ڈکّال ءُ نادلگوشی ءِ ھرجاں مہ بات۔
گوں ھمے ندارگاں ما گیروشگ اتیں دانکہ بازار ءَ سربوت ایں۔ بازار کہ دیست،پدا شُد ءِ سما بوت۔ ما پہ وت ءَ نارشت ءُ نان زرت ءُ رھادگ بوت ایں۔ چہ شھر ءِ نیام ءَ گوٛزگ ءِ وھد ءَ اد ءَ انگریزانی دور ءِ سما بوت۔ چہ سنگتاں من جست گپت گڑا آھاں ھم گشت کہ ھئو انگریزاں یک دورے اِد ءَ ھاکمی کتگ۔ اے شھر یکبرے ھار ءَ برتگ ءُ سرجمیں شھر تباہ بوتگ، پدا رنجیت سنگھ ءَ سکّھ ھاکمی ءِ دور ءَ 1823 ءَ نوکیں شھر ءِ سر ءَ اُرش کتگ ءُ اِد ءَ ھاکمی کتگ۔ رنجیت سنگھ ءَ پد 1849 ءَ انگریزاں ڈیرہ ءِ سر ءَ اُرش کت ءُ قبضہ کت۔ بندات ءَ اے دمگ پنجاپ ءِ بھر اَت ءُ پدا 1901 ءَ چہ پنجاپ ءَ جتا کنگ ءُ کے۔پی۔کے ءَ ھوار کنگ بوت۔
راجدپتر ءِ تاکاں باز نہ پشکانڈاں کہ شما شزار بئت۔ ما کہ چہ شھر ءَ درکپتیں دیم پہ موٹروے ءَ رھادگ وت ایں۔ اد ءُ ژوب ءِ نیام ءَ یک مزنیں دگری یے اش ات کہ ھود پ ھردیما پس ءُ ھرانی رمگ چرگ ءَ اِتنت ءُ اد ءَ گوک ءُ گامیش راھانی سر ءَ یلہ اِتنت۔ ما چہ یارک ءَ اسلام آباد ءِ راہ گپت ءُ دیمتر ءَ جاھے موٹروے ءِ سر ءَ داشت کہ نان ءُ نکانے کن ایں۔ چاراں داں نہ اد ءَ آپ گواھیت ءُ نہ دگہ چمشود ءُ سامانے است۔ پدا اوں پہ واری ءُ بزّگی ما نارشت گراست ءُ باریں شام ات یا سبارگ، البت ما ورگے وارت ءُ پہ دیمتری سپر ءَ رھادگ بوت ایں۔
راہ ءَجاھے سندھ ءِ کور درا بوت، ما دمانے داشت ءُ ھمے کور ءِ ندارگ چار اِت۔ اے کور سکّ مزن انت چوناھا، چہ چین ءَ بندات بیت ءُ پدا داں سندھ ءَ کئیت گوں دریا ءَھوار بیت۔ نیاز ءَ کہ کور دیست، گشیت بلوچستان پمشکا چو ھشک ءُ ویران اِنت۔ ھر دیما چمّاں شانک دئے ابید چہ سیاھییں ڈنّ ءُ ھشکاوگیں کوھاں دگہ ھچ درا نہ بیت۔ اگاں اے ڈولیں کور مئے دمگ ءَ بوتیں، مئے دمگ اوں انچو سبز ءُ میزران بوتگ ات۔ من گشت بس واب گند ءُ دل ءَ وشّ کن، اے کور نوں گوں ما ترّینگ ءُ ھود ءَ برگ نہ بیت۔
چداں کہ ما در کپتیں نوں روچ ءَ اوں دمبرتگ ات ءُ کوھانی شم ءَ ایر کپان ات۔ روچ ءَ وتی سپر توام کتگ ات ءُ مئے انگت ءَ برجاہ ات، بلئے ھئو گوں ما ھوار روچ ءَ ھم دم بُرتگ ات۔
تھاری ءَ کہ مانشانت، ما نوں ژند ءُ پند بوت ایں ءُ ابید چہ راہ ءَ دگہ ھچی نہ دیست۔ روان ءُ اوشتان ءَ کساس شپ ءِ یازدہ ءَ ما ھاکمانی شھر (اسلام آباد ) ءَ سر بوت ایں۔ راہ ءَ نصیب ءَ وتی سیادے ءَ را اھوال کتگ ات کہ ما پیداک ایں۔ نصیب ءِ سیال اسلام آباد ءَ پی۔ٹی۔آئی ءِ کارگس ءِ کماش اَت۔ نصیب چو کہ وت پی۔ٹی۔آئی ءِ باسکے ءُ پہ عمران خان ءَ انچو گنوک انت کہ چہ وتی چکّاں گیشتر دوست انت ئِے۔ من وَ ھیران آں کہ اے گنوکیں مرد ءَ اشی ءَ را چے داتگ کہ پہ اشی چو گنوک انت۔ اے ڈولیں بے سدّیں سیاستدان من وتی زند ءَ نہ دیستگ، بلئے انگت سرجمیں مھلونک ھمیشی ءِ رند ءَ کپتگ۔ اشرف پدا جمعیت ءِ باسکے ءُ فضل الّرحمان ءِ رندگیر اَنت۔ نوں برے نصیب ءَ اشرف ءِ سر ءَ باھند کت ءُ ملّا ڈیزل ءِ نام ءَ مردے بزْگ کت ءُ برے اشرف ءَ گھڑی دزّ ءِ نام ءَ نصیب ءِ انچو کت کہ مرد گجّ ءُ کپ بوت۔ من ءُ نیاز ھر دو نشتگ ءُ بس ھئو ھئو کنگ ءَ اتیں، چیا کہ پہ ما نہ گہہ گھتر اِنت ءُ نہ کسرکند۔ پہ ما ھردکانی مانا یکّ۔
ھیر ما اسلام آباد ءَ پی۔ٹی۔آئی ءِ دپتر ءَ سر بوت ایں۔ ھود ءَ نصیب ءِ سیاد رفیق خان ءَ ماراوش اھت کت۔ چاہ ءُ آپے کت۔ بلئے گوں کارگس ءِ پترگءَ من دیست داں ٹی۔وی ءَ مرد ءَ پِر کتگ چندن اُداس ءِ گزلے ءُ گوش دارگ اِنت:
اے غمِ زندگی کچھ تو دے مشورہ
اِک طرف اس کا گھر، ایک طرف میکدہ
من گوں دچاد کپگ ءَ زانت کہ مرد چہ کار ءُ کٹّ ءَ شتگ۔ مرد ءَ ٹیٹ دارو وارتگ ات ءُ ٹنّ اَت، بلئے ما وَ مھمان ات ایں مجبوری ءَ مرد ءِ بے ار ءُ پادیں گپّ اوپار کت انت۔
(روان اِنت۔۔۔۔)
No comments:
Post a Comment