ناران ءُ کاغان ءِ دمگ
یازدھمی بھر
۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔
چوناھا بالاکوٹ ءَ پد اے سرجمیں ھند ناران کاغان گشگ بیت یا ”کاغان ویلی“ گشگ بیت۔ چہ شگران ءَ کہ ما راہ گپت، نوں دیم پہ کاغان ات۔ اوّلی بازار کہ اتک، ”پارس“ اَت۔ اے ھم چو ایندگہ کسانیں بازاراں کُنہار کور ءِ کش ءَ بازارے ات۔ سئیل ءُ سوادیانی مچّی ءُ میڑی ات ءُ بازیں مردمے ھمے بازار ءَ جلّ اِتگ ءُ پہ وت ءَ ساز ءُ سامان زورگ ءَ ات۔ مئے سنگت چو کہ وروک نہ اِتنت،پمشکا ما باز کم جاہ ءَ داشت۔ بس نیاز ءَ مدام شُد ءَ گپت، بلئے ما بئے نہ کت ءُ روان بوتیں۔ پارس ءِ نامی ئیں جاہ ”شاران“ ءِ بزیں جنگل انت کہ مردم پہ ھمے جنگل ءِ چارگ ءَ کا انت۔ گوں شاران ءِ نام ءِ اشکنگ ءَ گشئے دمانے بلوچی ءِ بوہ بوت۔ اے ھند ءِ گیشتریں جاھانی نام انچین انت کہ ھچ ھساب ءَ مئے ڈول ءَ نیا انت، البت ھمے جنگل ءِ نام کمو بلوچی ءِ رنگ ءَ جنت۔
چوناھا سرجمیں دمگ سبز ءُ بزیں جنگلے، بلئے پہ سئیل ءُ سوادیاں ھندی مردماں ھر ٹکّ ءَ را جتائیں نامے داتگ۔چیاکہ آھانی کار ءُ کسب ءُ لاپ گوں ھمے کار ءَ بندوک انت۔ سئیل ءُ سوادی ھرچی گیشتر کئیت، پہ آھاں ھمنچو نپ انت۔
چہ پارس ءَ کہ ما گوٛست ایں نوں دیما ”ملکنڈی“ ءِ بازار اتک۔ اے ھم کسانیں بازارے، بلئے اد ءِ جنگل سکّ کوھن انت۔ اد ءَ انچیں درچک ھم است کہ کساس سئے یا چار ھزار سال کوھن انت۔ پمشکا محکمہ جنگلات اے درچکانی گڈّگ ءَ نئیلیت۔ بلئے چو کہ اد ءِ مردمانی کار ءُ کسب داں مزنیں ھدّے ءَ گوں دار ءِ گڈّگ ءُ بھا کنگ ءَ ھمگرنچ انت۔ گڑا اے چوش کن انت کہ درچکانی بُنڈاں تار بند اَنت ءُ تُرند کن انت۔ درچک کہ گٹّوس بنت، تاک اش ھُشک بنت ءُ مِر اَنت۔ ھر درچکے کہ مِریت پدا آئی ءِ گڈّگ ءَ سرکار ھچ نہ گشیت۔ اے ھمے درچکاں گڈّ اَنت ءُ بھا کن انت۔ ما سرجمیں راہ بس یک جاھے دیست کہ ھندی مردماں لھتیں درچک گڈّ اِتگ ات ءُ داراں چہ کوھاں جھل ءَ لیٹ دیئگ ءَ اِتنت۔
ملکنڈی ءَ پد ما بھونجہ ءُ فرید آباد ءَ سر بوتیں۔ شما بگندئے ھیران بئت کہ چو دمان ءَ ما چون اے بازاراں گولان اتیں۔ اسل ءَ اے درست کسانیں بازار اَنت کہ کُنہار کور ءِ کش ءَ ناران راہ ءِ سر ءَ اَنت۔ بس جاھانی نام مٹّان بنت، دگہ ھچ ندارگ مٹّ نہ بیت۔ بھونجہ ءِ نامی ئیں چیز اِد ءِ zipline اِنت۔ (زیپ لائن ءَ بلوچی نیست، چیاکہ اے ڈولیں چیز مئے گوٛر ءَ نیست۔ چہ برزیں جاھے ءَ دانکہ جھلگے ءَ تارے بند اَنت ءُ مردماں ھمے تار ءَ لونجان کن انت داں دومی سر ءَ دیم دیئنت۔ ھمے کار ءِ واست ءَ مردماں باڑہ گِر اَنت۔ زیپ لائن ھمیشی ءَ گش اَنت۔) اے زیپ لائن دنیا ءِ درستاں برز تریں زیپ لائن اِنت کہ کساس 2500 فٹ ءِ برزی ءَ مردم ءَ بند اَنت ءُ دیم دیئنت۔ مارا چوشیں برزی ءَ ترسیت، پمشکا مئے دل ءَ نہ کشّ اِت۔ البت نصیب ءِ سکّ دل ءَ ات, بلئے مرد ءَ گشت ھبدہ سد باڑہ انت، نصیب ءَ ھم گوش ٹاپُرینت انت ءُ ما دیمی روان بوتیں۔
چداں کہ ما دیمتر ءَ شت ایں نوں جرید ءِ بازار اتک ءُ جرید ءَ پد مہاندری ات۔ اد ءَ یکّ ءُ دو چیز سکّ باز اَت۔ یکّے وَ ھر تاب ءَ پد بہ چار مردمے نشتگ ءُ راہ ءِ سر ءَ اکروٹ بھا کنگ ءَ انت۔ ما اکروٹ ءِ ھم نھاد جست کت کہ بگندئے ارزان انت، زور ایں، بلئے ھمے نھاد کہ شال ءَ انت ھود ءَ ھم ھمیش ات۔ اکروٹ ءَ ابید اد ءَ ”بینگ ءِ فارم“ سکّ باز اِنت۔ مردماں بینگ مکسک داشتگ کہ پہ آھاں بینگ اڈ کن انت ءُ پدا اے ھمے بینگاں گِر اَنت بھا کن انت۔ بینگ ھم چہ مئے دمگ ءَ گران تر اَت، گندگ ءَ وَ شوکیں بینگ اِتنت، بلئے زورگ ءِ وڑ ءَ نہ اِتنت۔ بینگ ءَ ابید مردماں راہ ءِ سر ءَ ریڈی جتگ ءُ کوپڑا، پتکگیں مکئی ءُ چھولے بھا کن انت۔ اے دمگ ءِ مردمانی مزنیں ٹولی یے گوں ھمے کاراں بندوک انت ءُ اے چیز ھما وھد ءَ بھا بنت کہ سئیل ی سوادی کا انت۔ زمستان کہ بیت اد ءَ مُرگے نہ پیسکیت۔
چہ مہاندری ءَ کمو دیمتر ءَ کہ ما شت ایں نوں ناران نزّیک ات۔ ھمد ءَ شوکی ھوٹلے درا بوت کہ چٹّوکے ھم است ات ءُ آپ چہ کوہ ءَ رچان ءَ داں کور ءَ رؤگ ءَ ات۔ ھوٹل ھمے چٹّوک ءِ آپ ءِ راہ ءِ سر ءَ بستگ ءُ ساھگ جوڑ کتگ۔ ھوٹل ءَ تھت ءُ کرسی جتگ کہ مردم ھمیشانی سر ءَ نند اَنت ءُ ورگ یا چاہ ور اَنت۔ چمپلاں کشّ اَنت ءُ پاداں آپ ءَ کن انت۔ گوں ھوٹل ءِ گندگ ءَ منی دل سکّ مان بوت کہ ما ھمد ءَ بہ جلّ ایں ءُ چاھے بہ ور ایں۔ سنگتاں ھمد ءَ داشت ءُ ما چاہ ءُ چلیمّ کت، کمو راہ ءِ ژندی اوں ھلاس بوت۔ پدا ما پاد اتک ایں ءُ پُشتی نیمگ ءَ چٹّوک چار اِت۔ اد ءَ زندگیں ٹراؤٹ ماھیگ ھم است ات کہ مرد سیر ءِ سر ءَ بھا کنگ ءَ ات، بلئے ماھیگ داشتگین اِتنت۔ نصیب ءِ سکّ دل ءَ ات کہ ماھیگ ور اَیں، بلئے ما نہ منّ اِت، چیا کہ ما گوادری ماھیگ وارتگ، نوں اے داشتگیں ماھیگ مارا کجا دوست بنت۔
داں دیراں ما ھمد ءَ جلّ اِتیں ءُ پدا چداں درکپت ءُ دیم پہ ناران ءِ بازار ءَ رھادگ بوتیں۔
کساس دیگر ءِ وھد ءَ ما ناران ءِ بازار ءَ سر بوتیں۔ بازار انچو رشّ ءُ کشّ اَت کہ چے سر ءَ چہ آ سر ءَ رؤگ ءَ کساس مارا نیم کلاک لگّ اِت۔ مردم ات، مچّی ءُ میڑی ات، ھوٹل ءُ وردنی جاھاں پاد ءِ ایرکنگ ءَ جاگہ نیست ات۔ وڑ وڑیں اینٹی بائٹک ھم ترّگ ءَ ات۔ دل ءَ ھچ نہ گشت کہ چہ ناران ءِ بازار ءَ دربیا ایں، بلئے مارا نوں پہ وت بُنجلے شوھازگی ات۔ روچ شتگ ات ءُ ھور انگت ءَ گوارگ ءَ ات، پدا موسم سکّ سرد اَت،پمشکا ڈنّ ءَ وپسگ ءِ وڑ ءُ پیم نیست ات۔ ما ھمے بازار ءَ ترّان اتیں ءُ ریسٹ ھاؤس والا راہ ءِ سر ءَ اوشتاتگ ءُ توار ءَ اِتنت کہ ”بیا اِت ھالیگیں کوٹی است۔“
چوناھا اِد ءَ کہ ترّ ءُ تاب ءِ موسم بیت شپ ءَ وپسگ ءَجاگہ نہ رسیت، بلئے نوں جولائی ءِ گڈّسر اَت، پمشکا جاگہ ھم ارزان ات ءُ باز اَت۔ ما شپ ءَ یک کوٹی یے گپت پہ دو ھزار ءَ ءُ وتی اُرد ءُ پتون برت ءُ ھمود ءَ ایر کت انت۔ مارا شُد ءَ چنگ کتگ ات، درستاں پیسر ما نان وارت۔ نان ءِ ورگ ءَ پد ما پدا پہ ناران ءِ بازار ءَ در کپتیں۔ بازار ءِ زیبائی ءَ مارا انچو کتگ اَت کہ دل ءَ ھچنہ گشت چداں درا۔ نیاز ءَ ھمد ءَ پہ وت پوشاک زُرت، سنگتاں ساز ءُ سامان زرت ءُ ما پدا کوئٹہ ھوٹل ءَ چاھے وارت ءُ واتر وتی کوٹی ءَ شت ایں۔ دگہ یک ھبرے بہ زان اِت کہ ناران ءَ وردن ءُ وراک سکّ گران اِنت، اگاں اد ءَ ترّگ ءَ تو اِت گڑا کنور وت بہ کن ات۔ یک چاھے ءِ نھاد اِد ءَ ھما سڑ اِتگیں ھوٹلاں ھم دو سد کلدار اِنت۔
شپ ءَ اشرف ءَ گوں وتی بے سریں وشکنداں مارا داں دیراں کندینت۔ گڈّی ءَ ما واب کپتیں ءُ سھب ءَ کہ بُست کت ارزبند ءَ پد دیم پہ ”بابوسر ٹاپ“ (بابوسر ٹُلّ) ءَ رھادگ بوتیں۔
چہ ناران بازار ءَ انچو کہ در کپ ئے دیما کُنہار ءِ کور سکّ نزّیک بیت۔ کور ءِ اے دیما کشک انت ءُ سرسبز اِنت ءُ دومی نیمگ ءَ ھم سبزگ ءُ کوہ اَنت۔ اگاں کسے ءِ سر کپیت، اد ءَ الّم دمانے بہ دار اِت ءُ اے ندارگ ءَ بہ چار اِت۔ چداں نوں دیم پہ برزگ ءَ اِنت ءُ اوّلی بازار کہ کئیت، ”بٹہ کُنڈی“ اِنت۔ اے سکّیں زیبائیں بازارے ءُ اد ءِ ندارگ ھم بے مٹّ اَنت۔ ھر تاب ءَ پد اِد ءَ سبزیں کھچر، کوھانی ٹلّ ءَ بستگیں برپ، کھچراں یلہ ئیں مال ءُ دلوت، بینگ ءِ فارم، چٹّوک ءُ کور ءِ پیچ ءُ تابانی ندارگ مردم ءَ چٹ کُمار کن اَنت۔
چہ بٹہ کُنڈی ءَ کہ ما گوٛست ایں دیما جاھے مزنیں چٹّوکے درا بوت کہ راہ ءِ سر ءَ ات ءُ آپے سکّ مزن ات۔ دمانے ما ھمد ءَ داشت ءُ شرّی ءَ ھمے ندارگ چار اِت۔ اے انچیں جاھے کہ کساس ھر سئیل ءُ سوادی ٹولی یے کئیت، اد ءَ دمانے الّم جلّیت، اکس گیپت ءُ چداں رھادگ بیت۔ چداں کہ دیمتر ءَ شت ایں دگہ بازارے اتک، ”بُڑوائی“۔ چو کہ بورڈ ءِ سر ءَ نام ءَ سرینوکات پِر بہ اَت، اشرف ءَ گوں گندگ ءَ گشت، اے اجبیں جاھے کہ اشی ءِ نام ”بَڑوائی“ اِنت۔ چوکہ اے لبز بلوچی، پشتو ءُ اردو ھر سئے ئیں زباناں نہ وشّیں لبزے، پمشکا ما ھیران اتیں کہ چیا اشاں اے ڈولیں نامے پِر کتگ، زانا اِد ءَ ”بڑوا“ سکّ باز اِنت۔ بازار ءَ کہ دکان ءُ ھوٹلانی دیما انگریزی ءَ نام نبشتگ ات نوں ما دلجم بوتیں کہ اے ”بُڑوائی“ اِنت۔ اشی ءِ بزانت چے انت، اے زانگ نہ بوت۔ اے دمگ ءِ گیشتریں شھر ءُ بازارانی نام ھَندی زبان ءِ لبز اَنت ءُ نوں اِد ءِ جند ءِ مردم اشانی مانا ءَ نہ زان انت۔ چو کہ زمانگ ءَ چہ اد ءَ بازیں ٹکّ ءُ کُٹمے آباد بوتگ ءُ باریں کجام کجام زبان ءَ گپّ اِش جتگ، اے نام گیشتع ھماھانی پِر کتگین انت ءُ نوں نوکیں پدریچ اشانی بزانت ءَ نہ زانت۔
بُڑوائی کہ ما گوازینت نوں ”جھلکنڈ“ ءِ دمگ بندات بوت اے دمگ ھم اے راہ ءَ زیبائیں جاھے، اگاں وھد بوت مردم اد ءَ الّم دار اَنت۔ اد ءَ کور چہ راہ ءَ نزّیک انت ءُ کور ءِ دوئیں دستاں سبزیں کھچر اَنت۔ مردم ھمے پِڑگاں نند اَنت ءُ گوں ابرم ءِ ندارگاں وت ءَ مُلما کن انت۔ ما البت اد ءَ نہ داشت، بلئے کمو برزگ ءَ کہ سر کپتیں، ھود ءَ انچیں ندارگے درا بوت کہ ما پہ اوشتگ ءُ مجبور بوتیں۔
راہ کہ برزگ ءَ سرکپان بیت، ھمد پ ھامونے درا بیت کہ ”آشیانہ جھیل“ گشگ بیت۔ اے مزنیں ھامونے نہ انت، بلئے پدا ھم لائک ءِ چارگ اِنت۔ راہ سکّ برز اِنت اد ءَ ءُ ھامون جھل ءَ کور ءِ دل ءَ اِنت۔ چہ کوھاں آپ چرّان ءَ ھمد ءَ کا انت یکجاہ بنت ءُ اے ھامون کہ سرّ رچیت پدا آپ چہ کور ءَ جھلاد بیت۔ اشی ءِ زیبائی اش انت کہ شگل ءَ چو پیالہ ءِ رنگ ءَ گِرد گِرد اِنت، پمشکا اے ندارگ ءِ چارگ ءَ مردم سیر نہ کنت۔
راہ ءِ نوں پیچ ءُ تاب گیش بوھان اِتنت ءُ بازیں گاڑی یے گرم کتگ ات راہ ہ نیم ءَ اوشتاتگ ات۔ راہ پکّا اِنت، بلئے یکشل ءَ کنڈگ انت، پمشکا نزوریں گاڑی چداں شت نہ کن انت۔ جنزان ءَ ما دانکہ ”بیسل“ ءِ بازار ءَ سر بوتیں۔ ھمد ءَ پولیس چوکی ءِ دیما نبشتگ ات کہ اے راہ بیگاہ ءِ پنچ ءَ بگر داں سھب ءِ ھشت ءَ بند بیت۔ ما کہ جست کت، مرد ءَ گشت اے انّوگیں موسم ءِ واست ءَ نہ انت، بلکیں زمستان کہ بیت گڑا اے راہ شپ ءَ بند بیت۔
اد ءَ نوں چوشیں مزنیں بازار ءُ ھوٹل نیست ات۔ سبزگ ھم کمتر اَت، چیا کہ اے جاگہ سکّ سرد بیت ءُ بس سئے ماہ ءَ اِد ءَ برپ نیست، آدگہ سرجمیں سال ءَ برپ اِنت۔ بازیں سرانوھانی لوگ ءُ ھنکین درا بوت انت ءُ ھمے تنک ءِ کھچراں مال ءُ دلوت ھم چرگ ءَ اِتنت۔
چداں کمو دیمتر ءَ کہ شت ایں نوں ”لولوسر جھیل“ درا بوت۔ اے ھامون اے ھند ءِ نامداریں ترّ ءُ تابی جاھاں چہ یکّے۔ اے جاہ چہ زِر ءَ کساس 11190 فٹ برز اِنت،پمشکا اد ءَ موسم ھم تنیگت ءَ سرد اَت۔ لولو سر ءِ بابت ءَ گشگ بیت کہ اے ”شینا“ زبان ءِ دو لبز ءَ چہ جوڑ بوتگ۔ شینا زبان ءَ ”لولونءِ بزانت ”سھریں رنگ“ ءُ سر ”ھامون“ ءَ گش انت۔ چو کہ اد ءَ گرماگ ءَ ھامون ءِ کش ءُ گوٛر ءِ کوھاں سھریں پُل رُدیت پمشکا اے جاہ ”لولوسر“ ءَ نام کپتگ۔
اد ءَ ھم مردمانی مچّی ءُ میڑی ات ءُ مردم انچو باز اَت کہ پہ اکسے ءِ گرگ ءَ جاہ نیست ات۔ ما داں دمانے ھمد ءَ داشت ءُ گوں ھامون ءِ ندارگ ءَ وشنود بوتیں۔ نوں دیمتری منزل مئے ”بابوسر ٹاپ“ اَت۔
(روان اِنت۔۔۔۔۔)
No comments:
Post a Comment